در دورهء اويس دوران كودكى خود را طى كرده باشد « 1 »
درحالىكه با توجه به تاريخ تولد عبد القادر ( 754 ) او در آخرين سالهاى سلطنت سلطان اويس بيش از 20 سال داشته است .
به نوشتهء فارمر وقتى امير تيمور به سال 795 بغداد را فتح كرد عبد القادر را با ساير هنرمندان آن ديار به پايتخت خود سمرقند فرستاد و تا سال 800 در سمرقند بود . به سال 802 خبر داريم كه عبد القادر به قصد ديدار ديار خود به تبريز آمده و چندى در دستگاه ميران شاه پسر امير تيمور زيسته است و پس از مرگ امير تيمور ( 807 ) مدتى در دربار خليل سلطان بن ميران شاه كه وارث امير تيمور در سمرقند بود بسر برده و بعد به جانب هرات نزد ميرزا شاهرخ رفته و تا آخر عمر مقرب و معتمد وى بوده است .
شخصيت هنرى عبد القادر مراغى مركب است از موسيقى و شعر و خط و نقاشى . وى در موسيقى تالى صفى الدّين ارموى بود ، عود خوب مىنواخت و در ساختن تصنيف استاد بود . « 2 »
تاليفات او :
1 - مقاصد الالحان :
به سال 821 آن را تأليف كرده است . اين كتاب به سال 1344 ش . از طرف بنگاه ترجمه و نشر كتاب به اهتمام تقى بينش با مقدمهء فاضلانه كه شامل شرح حال اجمالى و انتقادى اين هنرمند است به زيور طبع آراسته گرديد . و نسخههاى خطى آن به شرح زير در كتابخانهها هست :
مشهد ، كتابخانهء آستان قدس رضوى به شماره 5390 نستعليق 821 ، ش 6454 ، نستعليق
هامش
( 1 ) - مقدمهء بر مقاصد الالحان ، ص 22 - 23 .
( 2 ) - در ديوان كمال خجندى به تصحيح نگارنده در صفحات 379 ، 385 ، 386 ، 388 ( چاپ اول ) به حافظ نامى كه خواننده و نوازنده و خوشنويس بوده اشارات طنزآميزى شده است . با در نظر گرفتن زمانى كه عبد القادر به تبريز آمده و رابطهيى كه كمال خجندى باميرانشاه داشته احتمال مىرود كه منظور همين خواجه عبد القادر حافظ مراغى باشد . كمال گويد :اى حافظ عندليب آهنگ * آهنگ تو رفته نيم فرسنگ
گر زهره بر آسمان زند عود * سلهست ، تو بر زمين بزن چنگ
حافظ نيكخوان نيكنويس * هركه حق گويدت شنو سخنش
چنگ را بيش بر كنار مزن * به سر خود كه بر زمين نزنش