نيز ذكر كرده است « 1 »
2 - تجربة الاحرار و تسلية الابرار :
پس از ذكر مختصرى از حسب و نسب دنابله ، تراجم احوال عدهيى از علما و معاريف و شعراى معاصرين و قسمتى از نظم و نثر خود را نيز نوشته در سنهء 1228 كتاب را خاتمه داده است و اين چند سطر از آنجاست . « 2 »
« در شب شنبه غرهء شهر محرم الحرام سنهء اربع و تسعين و مائة بعد الف ( 1194 ) يك ساعت از شب گذشته بناگاه حاش للسامعين ، زمين گران تمكين ، به شدتى متزلزل گرديد كه آثار عاليها سافلها پديدار و در يك آن ، شور نشو رو واهمهء قيامت موعود ، در جهان ، آشكار شد . . . از گنبد هرمان بنيان غازانى و مسجد امير چوبان و بناى مسجد جهانشاه تركمان بجز اطلال باقى نماند . . . و قريب صد و بيست هزار نفر از شهر و نواحى سر در نقاب تراب كشيدند » . ( ج 2 ، ص 211 - 214 )
فضلعلى بيگ برادر بزرگتر مولانا مفتون نيز در اين حادثه وفات يافته و پدرش نجفقلى خان در بنيان عمارتى مانده پايش شكست و با آن حال قلعهء جديدى بنا كرده در شانزدهم محرم سنهء 1199 وفات يافته است .
3 - حديقه :
مشتمل به شرح حال شعراى عرب و معانى بعضى از اشعار آنها به زبان پارسى . نسخهء آن در كتابخانهء ملى تبريز به شمارهء 3550 هست .
4 - روضة الآداب و جنة الالباب :
مشتمل بر شرح حال شعراى عرب و بيان نوادر اشعار و اقوال آنان به زبان عربى كه در سنهء 1224 از تأليف آن فراغت حاصل نموده است .
5 - حقايق الانوار :
عبارت از شرح حال شعراى عرب و عجم و حل معضلات نكات اشعار آنها و آن در سنهء 1230 تأليف شده است .
6 - حدايق الادباء :
مشتمل بر 23 حديقه ، متضمن منشآت و مطارحات شعراى عرب و عجم و فصاحت و بلاغت اقوال آنان و سياست ملوك و آداب وزراء و اصول دين و اخلاق و تواريخ و لغات و غير آنها كه مؤلف آن را در تاريخ 1230 به نام عباس ميرزا نايبالسلطنه تأليف كرده است .
هامش
( 1 ) - رك : تاريخ تذكرههاى فارسى ، ج 1 ، ص 434 .
( 2 ) - نثر اين كتاب بسيار ساده و زيباست . مرحوم ملكالشعراى بهار در جلد سوم كتاب سبكشناسى اسلوب آن را از شاهكارهاى نثر سيزدهم هجرى خوانده است . اين كتاب به سال 1349 - 1350 ش . به تصحيح و اهتمام استاد حسن قاضى طباطبايى توسط مؤسسه تاريخ فرهنگ ايران وابسته به دانشكدهء ادبيات و علوم انسانى تبريز به چاپ رسيد .