مفتون دنبلى
عبد الرزاق بيگ متخلص به مفتون فرزند نجف قلى خان بيگلربيگى تبريز و مضافات بوده است كه بعد از پدر از مشاغل دنيا طوعا و كرها استعفا و در نهايت استغنا به اكتساب علوم و مجالست دانشمندان اين مرزوبوم مشغول و سعى خود را در تحصيل معارف به قدر مقدور مبذول تا آنكه ترقى كافى و تحصيل وافى كرد . از كتب فصحاى عرب و عجم و قواعد ارباب حكم اطلاعى حاصل نموده مرجع اصحاب كمال و ارباب حال آمد جامع خيالات متين شد و مالك جواهر ثمين . گويند در تأليف « زينة التواريخ » با مرحمت پناه ميرزا رضى متخلص به « بنده » مشاركتى داشت ( تذكرهء دلگشا ) .
عبد الرزاق بيگ دنبلى در تاريخ 1176 در شهر خوى تولّد يافته در دهسالگى والدش عوض پسر بزرگترش فضلعلى بيگ او را به عنوان رهن و گرو روانهء شيراز نمود و چهارده سال در آن شهر حبس نظر ماند و مشغول تحصيل گشت . وقتى كه على مراد خان زند لشكر بر سر صادق خان برادر كريم خان كشيد و شيراز را پس از نه ماه مسخّر كرد و مرتهنين آذربايجان را از شيراز به اصفهان فرستاد و در چهاردهم ربيع الاول سال 1199 على مراد خان درگذشت ، آقا محمد شاه به اصفهان آمد و مرتهنين آذربايجان را كه مفتون نيز جزو آنها بود اجازه داد كه به آذربايجان برگردند . مشار اليه بنابه نوشتهء فاضل خان گروسى در تذكرهء انجمن خاقان به سال 1234 به مكهء معظمه تشرف حاصل نمود « 1 » و به سال 1243 در تبريز وفات كرد و در همينجا مدفون است . مولانا مفتون در نظم و نثر السنهء پارسى و تازى مسلط بود و بر نكات ادب و معرفت شعرا و روات عرب اطلاع كامل داشت و اكثر اوقات خود را با مطالعه و مداقه گذرانيد و عمر خود را در تأليف و تصنيف به آخر رسانيد .
تأليفات : او
1 - حدائق الجنان :
شامل سرگذشت او در شيراز و داراى تراجم احوال شعراء و فضلاى شيرازى : معاصران او مىباشد و شمهيى از احوالات كريم خان زند را تا ظهور آقا محمد خان
هامش
( 1 ) - در دانشمندان آذربايجان تاريخ اين تشرف 1241 قيد شده است .