مظهر خويى
ميرزا عباس قلى خان متخلص به مظهر فرزند زين العابدين چاپارچىباشى ، از شاعران سدهء سيزدهم هجرى قمرى است . ستايشهايى از ناصر الدّين شاه به روزگار وليعهدى او كرده و در جوانى در تهران به رحمت ايزدى پيوسته است . ديوانش همراه ديوان خرم كردشتى به سال 1307 در تبريز چاپ شده است . نسخههاى خطى آن در كتابخانهء ملى تبريز و تهران و كتابخانهء مجلس و دانشگاه و . . . هست . براى اطلاع از نشانههاى نسخ به فهرست نسخههاى خطى ، ج 3 ، ص 2534 رجوع شود .
نسخهء تبريز پيرامون 1600 بيت غزل و قصيده و قطعه و رباعى و مثنوى است .
از غزلهاى اوست :
تو به قد سرو و به رخ ماه و به مو ياسمنى * نيست چون عارض زيبات گلى در چمنى
نبود حور بدين خال و خط و عارض و مو * كه تواند بزند پيش رخت لاف منى
از قيام تو قيامت شود هر سو پيدا * وز نشست تو بهشتى بود هر انجمنى
گر درآيى به سخن هيچ نگويند سخن * غير توصيف دهان تو محبان سخنى
گر برانى نرود بر در ديگر « مظهر » * دارد از زلف سياه تو به گردن رسنى
مثنوى :
از خدا خواهم غم و رنج و بلا * اى بلايش را تن و جانم فدا
عشق او تا در دل ديوانه است * آشنايانم همه بيگانه است
عشق بر عالم فكنده غلغله * عشق شيران را كشد بر سلسله
عشق مسجد مىكند ميخانه را * عشق كعبه مىكند بتخانه را
( ديوان مظهر ، نسخهء كتابخانهء ملى تبريز - دانشمندان آذربايجان ، ص 349 - فهرست كتابخانهء ملى تبريز ، ج 2 ، ص 665 ؛ ج 3 ، ص 981 - فرهنگ سخنوران ، ص 550 )