نجيب تبريزى
شيخ السالكين ، فخر العارفين نجيب الدّين رضا فرزند محمد از مشايخ بزرگ سلسلهء ذهبيه بود . اصلش از تبريز است ولى در اصفهان تولد يافت و به سال 1075 ( و بنوشتهء هدايت در رياض العارفين به سال 1080 ) در اصفهان وفات نمود و در تخت فولاد رخ در نقاب خاك كشيد . مولانا در 14 سالگى از شيخ محمد على مؤذن خراسانى اخذ تلقين و دستور سلوك نمود و در 22 سالگى به مقام بلندپايهء سالكان نايل آمد . آقا هاشم شيرازى كه از خلفاى اين طريقه مىباشد در تاريخ 1167 منظومهيى راجع به سلسلهء ذهبيه ساخته و در آنجا چنين گفته است :
بعد از ايشان بد نجيب الدّين رضا * اين لقب دادش على مرتضى
اصلش از تبريز شمس الدّين بدان * هست مولود وى اندر اصفهان
در نسب ز اولاد فخر الدّين بود * اين سبب آن شه نجيب الدّين بود
بود او مجذوب سالك حق صفت * هفت ديوانش بود در معرفت
در شريعت در طريقت بىنظير * در حقيقت شير يزدانست شير
گر شناسايى وى خواهى به جان * پس برو سبع المثانى را بخوان
از تأليفات او :
1 - خلاصة الحقائق
مثنوى عرفانى است كه به سال 1338 ق . در شيراز از طرف خانقاه احمديه چاپ شده است .
نسخهيى در كتابخانهء ملك ( تهران ) به شمارهء 5692 نسخ سدهء 12 ، و نسخهيى به شمارهء 5372 هست .
و نسخهيى در خانقاه احمديه به شمارهء 9 مورخ سدهء 14 وجود دارد .
از مثنوى خلاصة الحقائق اوست :
شمع و چراغ همه روشن از اوست * بوى خوش هر گل و گلشن از اوست
كنه كمالش عرى از عقلهاست * قرب وصالش برى از نقلهاست