ناظم تبريزى [ ( محمد صادق متخلص به ناظم ) ]
محمد صادق متخلص به « ناظم » از سخنوران سدهء يازدهم ه ق . برادر محمد رضا بيگ مرواريدفروش است . در روزگار شاهعباس اول ( 996 - 1038 ) به هند سفر كرد و برگشت .
نصرآبادى او را مرد با استعداد معرفى كرده و نوشته است كه به زيارت مكهء معظمه رفت و در آنجا منزوى شد . اوقاتش را صرف عبادت و مجالست اهل حال مىكرد و در ايام فراغت تذكرة الشعرايى در تاريخ 1036 ه . . ق . - ( نظم گزيده ) تأليف كرد و در آن از اصناف نظم فقط به انتخاب غزل و رباعى اكتفا نمود . وى چند سال قبل از تحرير تذكرهء نصرآبادى ( 1083 ) درگذشت .
مرحوم تربيت از ديوان 6 هزار بيتى او خبر مىدهد و مؤلف لطائف الخيال مىنويسد كه تتبع از عرفى سبب شهرت او شده است . . .
آثار او :
1 - تذكرهء ناظم
در « تاريخ تذكرهها » چنين معرفى شده است :
تذكرهء عموميست مشتمل بر دو باب و هر بابى محتوى دو فصل به شرح ذيل :
باب اول ، فصل اول : منتخب غزليات فصحاى قدما و متوسطين و برخى از احوال خجسته مآل ايشان .
فصل دوم : منتخب غزليات بلغاى متأخرين و برخى از احوال خجسته مآل ايشان .
باب دوم ، فصل اول : منتخب رباعيات فصحاى قدما و متوسطين و برخى از احوال خجسته مآل ايشان .
فصل دوم : منتخب رباعيات بلغاى متأخرين و برخى احوال خجسته مآل ايشان .
سرتاسر كائنات حمدست و ثناست * اللّه اللّه چشم بيننده كجاست
بگشاى نظر كه آفرينش ورقيست * كز فاتحه تا خاتمه در حمد خداست
معنىآراى صورت فاتحهء صفحات آفرينش و حسنافزاى معنى خاتمهء سفاين اهل بينش حمد و ثناى مجموعه طرازيست كه به نوك خامهء قدرت صفحات بياض ايجاد را از سواد نقوش مخلوقات منقش ساخته .