تخطي إلى المحتوى الرئيسي

تاريخ تذكره هاى فارسى ( فارسي ) — صفحة 10

مساهمون:

ص١٠
عليقلى خان واله داغستانى مؤلف تذكرهء رياض الشعراء تراجم شعراى پيش از روزگار خود تا تاريخ تأليف عرفات را بطور كلى و بدون استثنا از عرفات برداشته و بااين‌حال ازو ببدى ياد كرده است . ر ك : ذيل رياض الشعراء در همين كتاب . رضا قلى خان هدايت نيز كه آخرين كسى است كه تذكرهء عمومى نوشته ، در تأليف مجمع الفصحا و رياض العارفين ازين كتاب بهره‌بردارى كامل كرده ، و در هرجا كه مىنويسد : « عوفى در لب الالباب گويد » ، عبارت عرفاتست كه بانتحال آورده و بعدا گروهى از محققان را در جستجوى نسخهء لباب الالباب به زحمت افكنده است ( ر ك : مقدمهء علامهء فقيد مرحوم ميرزا محمد خان قزوينى بر لباب الالباب ج 1 صفحهء د ، و ذيل مجمع الفصحا در كتاب حاضر ) . نسخهء عرفاتى كه فعلا متعلق است بكتابخانه ملى ملك از كتابخانهء هدايت بيرون آمده و سابقا از آن وى بوده است . مؤلف عرفات در تأليف اين تذكرهء عظيم ناچار مرتكب اشتباهات و مسامحاتى هم شده است ، از جمله آنكه گاهى بعضى اشعار را بنام چند نفر با ترديد ثبت كرده است ؛ و گاهى يك شاعر را دو شاعر پنداشته ، و در بعضى موارد ترجمهء شاعرى را در دو جا آورده ( يك جا بنام و يك جا به تخلّص ) ، مثل مير سيد على جدايى ترمذى يك جا در حرف جيم ( برگ 195 ) و يك جا در حرف عين ( برگ 510 ) ، و ترجمهء ابو الفرج رونى و ابو الفرج سجزى را در هم آميخته ( برگ 16 ) ، و در ذيل ابو المؤيد بلخى دو قطعه شعر ابو المؤيد رونقى بخارى را هم ثبت كرده است ( برگ 25 ) ، و در ذيل رونقى بخارى همان دو قطعه را آورده . در احوال درويش تسليم بكتاشى يك رباعى ثبت كرده و نوشته است كه روزى در صفاهان خوش‌طبعانه گفت كه ازين‌همه اشعار شما يك رباعى بما مىرسد ، اين را بما ببخش . در اول مصراع آخر چنين بود كه :
« سر تا بقدم رضا و تسليم شدم »
و چون بوى تسليم كرديم اين تصرف شد كه :
« سر تا بقدم چو نام تسليم شدم » ،
و الحق بهتر شد بعد از تسليم .