حزين گرفته ولى قسمتى از تراجم عصرى را خود بقلم آورده است ، كه اگر همين قسمت را بعنوان رياض الشعراء از خود بجا گذاشته بود اثرى باارزش محسوب مىشد ، بخصوص كه اين قسمت مشتملست بر پارهيى وقايع تاريخ عصرى كه از آن جمله است : گزارش دقيق لشكركشى نادر شاه افشار به هندوستان و جنگ كرنال « 1 » در ذيل نام برهان الملك متخلص به امين ، و وقايع اصفهان در دوران فترت و فتنهء افغان در ذيل احوال مؤلف .
مؤلف رياض الشعراء در ديباچهء كتاب خود مىنويسد كه : در اوايل آوارگى به هندوستان چون با كسى معاشر و محشور نبودم براى سرگرمى و انصراف خاطر غالبا شعر مىخواندم ، تا رفتهرفته بفكر جمع كردن اشعار خوب افتادم ، و در موقع تدوين اين كتاب قريب بهفتاد ديوان شعر و تذكرهء متقدم و متأخر و چند جلد تاريخ و كتب ديگر از قبيل نفحات [ الانس ] و مجالس [ النفائس ] و مانند اينها در پيش نظر داشتم ، و اختلافاتى كه در كتابهاى مزبور به نظر رسيد حتى المقدور در تصحيح آنها كوشش كردم ، و كتب معتبره مثل نفحات را معتبر دانستم و خلاف آن كتب ديگر را اعتبار ندادم .
و با آنهمه ادّعا غالب تراجم را در يكى دو كلمه بيشتر نياورده است ، ازينقبيل ، روضة النّون :
ناقد هروى دهانش كج بوده .
ملّا نثارى تونى در رياضى رياضت بسيار كشيده .
ناقد گيلانى راست .
مولانا نجمى شاعر بوده .
نديمى بدخشانى در هند بوده .
مولانا ضياء نزهتى راست .
هامش
( 1 ) - اين قسمت از رياض الشعراء را بنده استنساخ و با دو نسخه مقابله و تصحيح كردم و با مقدمهيى بقلم استاد دانشمند آقاى دكتر پرويز ناتل خانلرى در مجلهء سخن شمارهء 6 و 7 ص 692 سال 1341 درج شد .