عشق پيچان اين تمنا بدار همت بلند پيچيد ، از رياض آثار و اشعار معنىطرازان متأخرين بنا بر تازگى اين مرغزار ، سامان طرح چمنى برداشت . . . و تحرير اين تأليف از آغاز صد دوازدهم هجرى قرار داد ، و زبان قلم را به نشر آثار معنىطرازان هفتاد و دو سال برگشاد . . . الخ » ( ص 1 - 2 ) .
چگونگى تأليف : مؤلف هرجا كه از منابع اهل هند استفاده كرده است ، مانند :
اخبار الاخيار ( ص 20 ) تذكرة الشعراى وارسته ( ص 5 ) حيات الشعراء ( ص 3 ، 55 ، 113 ) سرو آزاد ( ص 5 ، 115 ) مآثر الامراء ( ص 85 ، 132 ، 135 ، 143 ) مآثر الكرام ( ص 5 ) هميشه بهار ( ص 20 ، 55 ) در ضمن تراجم يادآور شده ، ولى بيست و سه فقره ترجمهء شعراى ذيل را كه از تذكرة المعاصرين حزين اقتباس و تلخيص كرده ، مأخذ هيچيك را مذكور نداشته است :
نام شاعر / شمارهء صفحهء تذكرهء بىنظير / شمارهء صفحهء تذكرة المعاصرين
شفايى اثر شيرازى / 16 / 74
مير معصوم اصيل حايرى / 21 / 93
بديع اصفهانى / 48 / 82
خليل اللّه طالقانى / 62 / 24
ميرزا داود متولى / 62 / 51
راهب اصفهانى / 67 / 118
سخاى لارى / 74 / 95
شكيب شيرازى / 77 / 34
شمس الدّين محمد گيلانى / 78 / 111
شوكت بخارى / 75 / 66
صاحب كاشانى / 83 / 28
طالع گيلانى / 86 / 110
تاريخ تذكره هاى فارسى ( فارسي ) — صفحة 195
مساهمون: أحمد گلچين معانى
ص١٩٥