ف
فاتك :
بر وزن شاهد به معنى بىباك ، نيز دلير بر هر كار كه خواهد از اعلام است و نام امير ابو شجاع فاتك كبير معروف به مجنون است و گويند : « ازبس گستاخ و متهوّر بود او را مجنون گفتند » . و متنبّى او را به قصيدتى ستود كه مطلعش اين است :
لا خيل عنك تهديها و لا مال * فليسعد النطق ان لم يسعد الحال
و در سال 350 درگذشت و ابن فاتك كنيت مشهور ابو الوفاء محمود الدّين مبشر بن فاتك دمشقى است كه در مصر زيست در شمار اعلام حكيمان و اديبان و صاحب كتاب مختار الحكم و محاسن الكلم در تراجم حكيمان و طبيبان قبل از اسلام و در اين كتاب بر آن عقيدت است كه آغاز ظهور علم حكمت و طبّ در مملكت فارس بود و اسكندر پس از فتح فارس آن را به يونان برد . نيز كتاب البداية در منطق و كتاب البدائع و كتاب اصطلاحات طيّبه و كتاب النهايه در حكمت و غير اينها . سال وفاتش به نظر نرسيد جز اينكه مسلّم است كه تا پايان قرن پنجم زنده بود .
فادار :
بر وزن پادار معرّب پايدار نام پدر حسن بن فادار قمّى است در شمار اديبان و لغويان .
فاذشاه :
با فتح ذال نقطهدار در زبان عرب معرّب پادشاه نام فاذشاه بن محمّد علوى راوندى است در شمار فقيهان اماميّه .
فارابى :
منسوب است به فاراب از شهرهاى تركستان و از اين شهر است ابو نصر محمّد بن طرخان فارابى بزرگترين فلاسفهء اسلام و تا جايى در فنون فلسفى پيش رفت كه به معلّم ثانى مشهور گشت در برابر ارسطو كه به معلم اوّل معروف است . ابو نصر براى فراگرفتن دانش از فاراب بيرون شد و راه شهرهايى را در پيش گرفت كه مهد علم و دانش پرورى بود تا آنگاه كه به بغداد رسيد و به فراگرفتن علوم منطق و فلسفه و رياضى و موسيقى و غير اينها پرداخت و از ميان فلاسفه به ارسطو و از ميان كتب فلسفى ، به كتب ارسطو بيشتر دل نهاد و خود گفت : « من كتاب سماع طبيعى ارسطو را چهل بار خواندم و باز خود را به خواندن آن محتاج ديدم » . و در پشت كتاب النفس ارسطو به خطّ خود نوشت كه : « من اين كتاب را صد بار خواندم » . و باآنهمه مايهء دانش ، خود گفت : « اگر ارسطو را ببينم بزرگترين شاگردانش باشم » . و كتابها پرداخت و كتاب اغراض افلاطون و ارسطو و كتاب السياسة المدنيّه و كتاب المدينة الفاضلة از بهترين كتب پرفائدت اوست و در پايان عمر به حلب رفت و به سيف الدولة بن حمدان پيوست و از وى نوازشها