ابن عبد اللّه بن حسن بن عيّاش است و در جوهرى گذشت و ابو بكر عيّاش با افكندن ابن از آن ، سالم ابن عيّاش اسدى كوفى است يكى از دو راوى قرائات عاصم و راوى ديگر او ابو عمرو بزّار است .
گويند : « ابو بكر عيّاش هرگز از تلاوت قرآن ملول نشد و دوازده هزار بار قرآن را خواند و به قولى بيست و چهار هزار بار » . و در سال 193 درگذشت .
عيّاشى :
با ضبط پيش منسوب است به عيّاش نياى ابو نضر « 1 » محمّد بن مسعود بن محمّد بن عيّاش سلمى سمرقندى معروف به عيّاشى از اعلام دانشمندان و در آغاز بر طريقت تسنّن رفت و سپس راه تشيّع را برگزيد و در نشر آن كوشيد و سيصد هزار دينار ميراثى كه به او رسيد در راه ترويج آن انفاق كرد و خانهاش از علما و قرّاء و نويسندگان پر بود و خود نيز زياده از دويست كتاب پرداخت و ابن نديم در فهرست 157 كتاب از تصانيف او برشمرده است ، از جمله : كتاب التفسير معروف به تفسير عيّاشى و كتاب دلائل الامامة و كتاب محاسن الاخلاق و كتاب الملاحم و كتاب الانبياء و كتاب الاوصياء و غير اينها . نيز ابن نديم نوشت كه « عيّاشى در وفور علم يگانهء عصر بود و كتبش در نواحى خراسان مورد توجّه شد » . سال وفاتش به نظر نرسيد و از شاگردان او كشّى صاحب رجال معروف است امّا اين كتاب رجال كشى كه در دست است اختيار كشّى است كه ابو جعفر طوسى آن را مرتّب كرد همچون تفسير عيّاشى كه مختصر آن است و فرزندش جعفر بن محمّد بن مسعود عيّاشى كه جميع كتب پدر را از او روايت كرد و نيز عيّاشى لقب عفيف الدّين ابو سالم عبد اللّه بن محمّد بن ابى بكر مغربى است صاحب كتاب الرحلة العيّاشيّة و اين كتاب شرح رحلت اوست از مراكش تا مكّه و در سال 1090 درگذشت .
عياض :
با كسر اوّل بر وزن رياض به معنى بدل بودن و جانشين شدن از اعلام است و نام ابو الفضل عياض بن موسى بن عياض يحصبى اندلسى است معروف به قاضى عياض از اعلام علم و حديث و صاحب كتاب مشارق الأنوار در تفسير غريب حديث صحيح مسلم و بخارى و موطا و كتاب الاكمال و شرح حديث امّ زرع و كتاب الشفاء فى تعريف حقوق المصطفى و بر اين كتاب دانشمندان شروح بسيار نوشتهاند و كتاب التنبيهات و غير اينها و در شهر غرناطه اندلس قاضى بود ازاينروى او را قاضى عياض گفتند و در سال 544 درگذشت و اين دو شعر را به او نسبت دهند :
رأت قمر السماء فذكرتنى * ليالى وصلها بالرقمتين
كلانا ناظر قمرا و لكن * رأيت بعينها و رأت بعينى
« 2 » عيثم : با ثاى ثخذ بر وزن جعفر نام عيثم بن كثير تابعى و عيثم بن اسلم است كه در طريق كلينى افتاده است .
عيدروس :
با فتح اوّل و سكون دوّم و فتح سوّم و ضمّ چهارم و سكون واو در آخر سين لقب
هامش
( 1 ) - نضر : با ضاد نقطهدار و ضبط آن در نضر بيايد ( مؤلّف ) .
( 2 ) - و نيز عياض بن غنم بن زهير فهرى در شمار صحابه و از دلاورانى است كه در جنگهاى بدر و احد و خندق شركت داشت و در زمان خلافت عمر بلاد الجزيره را فتح كرد . مردى كريم بود و او را زاد الراكب لقب دادند متوفّى سال 20 هجرى در شام يا مدينه ( الأعلام / زركلى : 5 / 99 ) .