معتمر :
بر وزن مقتدر از اعلام است و ابو معتمر كنيت زيد بن احمد بن زيد كاتب است صاحب كتاب الشجاعة و تلقيح البلاغة . « 1 »
معتوق :
بر وزن معبود و ابن معتوق لقب شهاب الدّين احمد بن ناصر موسوى حويزى است در شمار اديبان و شاعران و از نظم اوست در غزل :
نفحاته تبرى الضرير كأنّما * ريح القميص تهب من تلقائه
فلتحذر الجرحى به ان يسلكوا * يوما فيشتاقوا ثرى ارجائه
و نيز از اوست :
قد انشاء الغنج سلطان الغرام به * فقام يدعو إلى شيطان فتنته
و الحسن فيه لسلطان الهوى اخذت * يداه فى كلّ قلب عقد بيعته
اقماره لحديد الهند حاملة * تحمى شموس العذارى فى اهلته
و در سال 1087 يا 1111 درگذشت .
معد :
بر وزن سعد نام معد بن نصر اللّه بن رجب جزرى است مشهور به ابن الصقيل در شمار اديبان و نحويان و شاعران و نام پدر فخار بن معد ابن فخار موسوى حايرى است از اعلام محدّثان و از مشايخ اجازه چندانكه كمتر اجازتى است كه به او نرسد و صاحب كتاب اسلام ابى طالب و متوفّاى 630 .
معدان :
بر وزن رحمان نام پدر عنبسه است كه او را معدان الفيل گفتند و ترجمت عنبسه و هم اين كه چرا پدر او را معدان الفيل گفتند در عنبسه كه ذيل عنبس مسطور گرديد گذشت . « 2 »
معدل :
بر وزن مجلس نام معدل بن احمد و معدل ابن عيلان بن محارب است هر دو در عداد شاعران .
معديكرب :
معدى بر وزن سعدى و كرب بر وزن عرب نام چند تن از صحابه است و نيز نام پدر عمرو بن معد يكرب زبيدى مذحجى است و در زبيدى مختصرى از ترجمت او گذشت و در اينجا آن را كامل مىكنم . وى در سال نهم و يا دهم هجرى همراه وفد زبيد بر پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله درآمد و دين اسلام را گردن گرفت و در جنگ قادسيّه كشته گرديد و بعضى گويند بلكه از تشنگى هلاك شد . وى مردى شجاع و شمشيرزن بود .
و صمصامهء عمرو بن معديكرب مشهور است و عرب به آن مثل زند و گويد : « صمصامة عمرو بن معديكرب » . و صمصامه به معنى شمشير است و آن قدر شمشير او شهرت داشت كه عمر بن خطّاب خواست آن را ببيند امّا وقتى ديد نظرش را زياد جلب نكرد عمرو بن معديكرب كه در مجلس حاضر بود رو كرد به عمر و گفت : « إنّما بعثت إليك بسيفى لا بيدى ؛ يعنى من شمشيرم را نزد تو فرستادم نه دستى را كه آن شمشير را به كار برد » . و هم او در شمار شاعران عرب است و از اشعار خوب اوست :
امن ريحانة الداعى السميع * يؤرقنى و اصحابى هجوع
هامش
( 1 ) - و نيز معتمر بن سليمان تيمى مكنّى به ابو محمّد در شمار ثقات محدّثان بصره است صاحب كتاب مغازى ( الأعلام / زركلى : 7 / 265 ) .
( 2 ) - و نيز معدان بن جواس بن فروة بن سلمة بن المنذر مضرب سكونى كندى در شمار شعراى مخضرمين است ، نصرانى بود و در خلافت عمر بن خطّاب اسلام آورد و در كوفه سكونت گزيد ( الأعلام / زركلى : 7 / 266 )