تخطي إلى المحتوى الرئيسي

راهنماى دانشوران در ضبط نامها ، نسبها و نسبتها ( فارسي ) — صفحة 153

مساهمون:

ص١٥٣

ك

كابلى :

منسوب است به كابل بر وزن كاكل شهرى معروف در افغانستان كه اكنون پايتخت آن كشور است و ابو خالد وردان كابلى ملقّب به كنكر كه در آغاز بر مذهب كيسانيّه بود و سپس شيعى امامى گرديد و در سلك حواريّين علىّ بن الحسين عليهما السّلام درآمد بدان منسوب است . فضل بن شاذان گفته كه : « در بدايت امر ، پنج تن با علىّ بن الحسين عليهما السّلام بودند : سعيد بن جبير و سعيد بن مسيّب و محمّد بن جبير بن مطعم و يحيى بن امّ طويل و ابو خالد كابلى » .

كاتب :

بر وزن قادر نويسنده و منشى و دبير و اين لفظ بر كسانى گفته مىشد كه براى خلفا و سلاطين و امرا به كار كتابت اشتغال داشتند مانند : عبد الحميد بن يحيى كاتب مروان و او كسى است كه درباره‌اش گويند كه هر مترسّلى كتابت را از او آموخت و بر طريقت او رفت و او كسى است كه راه رسانويسى را آسان كرد و رسائل او هزار ورق است . و مانند : ابو العلاء سالم كاتب هشام بن عبد الملك داماد عبد الحميد بن يحيى . او نيز يكى از شيوانويسان و رسانويسان است . و مانند : عمارة ابن حمزه كاتب ابو جعفر منصور و مانند سهل بن هارون دشت‌ميشانى كاتب مأمون و از اوست : ديوان رسائل و كتاب ثعله و عفرا به سبك كليله و دمنه و كتاب الوامق و العذراء و كتاب تدبير الملك و السياسه و غير اين‌ها . وى از نزديكان حسن بن سهل وزير مأمون بود و رساله‌اى در مدح بخل نوشت ! و آن را به حسن ابن سهل هديه كرد و در اين كتاب حسن بن سهل را بر بخل ورزيدن ترغيب و تشويق نمود . حسن بن سهل در پشت آن رساله نوشت : « رساله‌ات رسيد و بر پندت وقوف پيدا كردم و پاداش آن را پذيرش آن قرار دادم و السّلام » و صله‌اى براى او نفرستاد . و ابو عثمان جاحظ نويسندهء مشهور ، سهل بن هارون را در كتابت بر ديگران فضيلت داد و برتر شمرد و قدرتش را بر ترسّل ستود . كاتبان بسيارند بعضى از آنان در درجهء بسيار عالى از نويسندگى هستند ، از جمله : مصطفى بن عبد اللّه است مشهور به حاجى خليفه و معروف به كاتب چلپى . وى در آغاز كار ، كاتب سپاهيان در آناطول بود و ازآنجا به بغداد رفت و از پيشوايان كاتبان گرديد و در تصنيف و تأليف ، همّتى بلند داشت و كتابها پرداخت و مشهورترين آثارش كتاب كشف الظّنون عن اسامى الكتب و الفنون است در سال 1068 درگذشت .

كاتبى :

منسوب است به كاتب و آن لقب نجم الدّين ابو الحسن علىّ بن عمر شافعى قزوينى است . شاگرد خواجه نصير الدّين طوسى كه در فنّ منطق و هندسه و آلات رصد و فلسفه بارع بود و كتابها پرداخت ، از جمله : كتاب شمسيّه در منطق و اين كتاب را قطب الدّين رازى و ملّا سعد تفتازانى شرح كردند
راهنماى دانشوران در ضبط نامها ، نسبها و نسبتها ( فارسي ) — صفحة 153 | سيد على اكبر برقعى قمى