ابن قيس هلالى از خواصّ اصحاب امام علىّ بن ابى طالب عليهما السّلام و در هلالى بيايد . « 1 »
سليمى :
با فتح اوّل منسوب است به درب سليم در طرف شرقى محلّت رصافهء بغداد و ابو طاهر عبد الغفّار بن محمّد بن جعفر بن زيد سليمى بغدادى در شمار محدّثان و متوفّى 428 بدان منسوب است .
سماعه :
با فتح اوّل بر وزن صحابه از اعلام است و نام سماعة بن مهران بن عبد الرحمن حضرمى است در شمار محدّثان خاصّه و متوفّى 145 .
سماك :
بر وزن كنار از اعلام است و نام ابو دجانه سماك بن خرشه خزرجى صحابى و سمّاك بر وزن شداد ماهىگير و ماهىفروش را گويند و ابن سمّاك ( بر وزن شدّاد ) كنيت مشهور ابو العبّاس محمّد بن صبيح كوفى است در شمار زاهدان و واعظان و محدّثان و از مشايخ احمد ابن حنبل و از كوفه به بغداد رفت و چندى در آنجا زيست و سپس به كوفه برگشت و ابن ابى الحديد نوشت كه : « ابن سمّاك بر هارون الرشيد درآمد و هارون او را گفت : مرا پندى ده و در همان حال آب خواست . ابن سماك گفت : اگر آبى را كه خواستى از تو منع كنند چه مقدار خواهى داد تا آن را به تو دهند ؟ گفت نيمى از مالم را .
گفت : بنوش . و آنگاه گفت : اگر آبى كه نوشيدى در مثانه ( شاشدان ) بماند و بيرون نرود چه مقدار خواهى داد تا آن را بيرون برند ؟ گفت نيم ديگر مالم را . گفت : ملكى كه اين است بهايش روا نيست بر سر آن كشمكش كنند » . و ابن سمّاك در سال 183 درگذشت .
سمّاكى :
با فتح و تشديد لقب سيّد فخر الدّين محمّد بن حسن حسينى استرآبادى است در شمار حكيمان و فاضلان و استاد ميرداماد و درست دانسته نشد كه ازچهروى او را سمّاكى گفتند .
سمّان :
با فتح و تشديد روغنفروش را گويند و آن لقب جمعى از محدّثان است و لقب اسماعيل ابن علىّ بن حسين سمّان در شمار اعلام علماى اماميّه و صاحب كتاب البستان در تفسير قرآن و كتاب الرشاد در فقه و كتاب المدخل در نحو و كتاب الرياض در احاديث و كتاب سفينة النجاة در امامت و كتاب النور در وعظ و غير اينها و نيز لقب ابو بكر ازهر بن سعد سمّان باهلى بصرى است صاحب نوادر و قصص و حكايات و پيش از آنكه ابو جعفر منصور به خلافت برسد با او دوست بود و در آن باره داستانى شيرين دارد كه ابن خلّكان آن را نوشته است و در سال 203 درگذشت .
سمح :
بر وزن مرد به معنى جوانمرد نام بعضى است و ابن سمح كنيت مشهور ابو القاسم اصبغ بن محمّد سمح غرناطى است در شمار رياضىدانان و طبيبان و صاحب كتاب المدخل در هندسه و كتاب ثمار العدد و كتاب طبيعة العدد و دو كتاب در عمل اسطرلاب و غير اينها و متوفّى 423 .
هامش
( 1 ) - سليم : به فتح اوّل نام ابو القاسم بن ايّوب بن سليم رازى مكنّى به ابو الفتح در شمار اديبان و فقيهان شافعى و شاگرد ابو حامد اسفراينى . وى در صور اقامت گزيد و در بازگشت از زيارت خانهء خدا در سال 447 در درياى قلزم غرق شد . از اوست : غريب الحديث ، التقريب و ضياء القلوب فى تفسير ، اشارة فى الفروغ و شرح بر كافى در فروغ شافعيّه ( لغتنامه / دهخدا : 29 / 614 و 3 / 706 ) .