نوشته است . و نيز ابو العلاء زهر بن ابى مروان عبد الملك بن محمّد بن مروان بن زهر كه در صناعت طبّ از پدر بلندآوازهتر گرديد و كتابها پرداخت مانند : كتاب الخواص و كتاب الادوية المفرده و كتاب الايضاح و كتاب حلّ شكوك الرازى على كتب جالينوس و كتاب مجرّبات الطبّ و كتاب النكت الطبّية و غير اينها . ابو العلاء به سلاطين مرابطين « 1 » پيوست و نزد آنان مكانتى بزرگ يافت و در سال 525 درگذشت . و نيز ابو مروان عبد الملك بن ابى العلاء زهر بن عبد الملك طبيب مخصوص عبد المؤمن بن علىّ كومى پادشاه شيعى مذهب مغرب و چندان به وى نزديك گرديد كه پادشاه بىاجازت او غذا نخورد و آب ننوشيد و از اين رهگذر در صناعت طبابت شهرتى بزرگ يافت و كتابها پرداخت مانند : كتاب التيسير فى المداوات و التدبير و كتاب الاغذية و كتاب الزينة و كتاب التذكره و كتاب الاقتصاد فى اصلاح النفس و الاجساد و در سال 559 در اشبيليه درگذشت .
و نيز ابو بكر محمّد بن عبد الملك بن زهر در شمار طبيبان و اديبان و طبيب مخصوص عبد المؤمن و فرزندش يوسف بن عبد المؤمن و از نظم اوست در اشتياق به فرزند خود :
ولى ولد مثل فرخ القطا * صغير تخلف قلبى لديه
نأت عنه دارى فيا وحشتى * لذاك الشخيص و ذاك الوجيه
تشوقنى و تشوقته * فيبكى على و ابكى عليه
و قد تعب الشوق ما بيننا * فمنه الى و منى اليه
و در سال 595 درگذشت و وصيّت كرد اين سه شعر را بر لوح قبرش نويسند :
تأمل بحقك يا واقفا * و لاحظ مكانا دفعنا إليك
تراب الضريح على وجنتى * كأنى لم امش يوما عليه
اداوى الانام حذار المنون * و ها انا قد صرت رهنا لديه
و نيز ابو محمّد عبد اللّه بن محمّد بن عبد الملك ابن زهر كه در جوانى در فنّ طبابت بارع گرديد و طبيب مخصوص ابو عبد اللّه محمّد الناصر گرديد و هم در جوانى سال 602 درگذشت .
زهرانى :
منسوب است به زهران بر وزن درمان و آن نام زهران بن كعب بن عبد اللّه بن مالك بن نصر بن ازد است پدر تيرهاى در قبيلهء ازد و جنادة بن ابى اميّه زهرانى ازدى صحابى به دو منسوب است .
زهراوى :
منسوب است به زهراء كه نام شهركيست در اندلس نزديك قرطبه و از اين شهرك است ابو الحسن علىّ بن سليمان زهراوى در شمار طبيبان و حاسبان . و نيز سليمان ابن محمّد زهراوى در شمار اديبان و صاحب شرح ادب الكاتب وى به شرق كوچيد و ابو جعفر
هامش
( 1 ) - مرابطين : بر وزن مخالفين يكى از سلاسل سلاطين مغرب بودند و از اين سلسله چهار كس سلطنت كردند و مدّت ملكشان هشتاد سال بود و عبد المؤمن بن على كومى در سال 542 دولت مرابطين را برانداخت و خود بر بلاد مغرب مستولى گرديد ( مؤلّف ) .