و ابو عبد اللّه حرملة بن يحيى بن عبد اللّه بن حرمله مصرى زميلى تجيبى در شمار فقيهان شافعى و صاحب كتاب المبسوط و كتاب المختصر و متوفّى 243 به او منسوب است .
زمّى :
با فتح اوّل و تشديد ميم منسوب است به زمّ و آن قريهاى است بر سر راه جيحون از طريق ترمذ و ابو يوسف يحيى بن يوسف بن ابى كريمهء زمّى در شمار محدّثان و متوفّى 525 بدان منسوب است .
زناد :
بر وزن كنار جمع زند به معنى بند دست ، نيز چوب بالائين آتشزنه و چوب زيرين را زندة به زيادتى تا در آخر آن گويند و ابو الزناد كنيت عبد اللّه بن ذكوان است در شمار فقيهان و محدّثان و صاحب كتاب رأى الفقهاء السبعة من اهل المدينة و ما اختلفوا فيه و كتاب الفرائض و در سال 174 در بغداد از دنيا رفت .
زنباع :
با كسر اوّل و در آخر عين بىنقطه بر وزن دلدار نام پدر روح بن زنباع جذامى است از كارفرمايان دولت اموى .
زنبقى :
منسوب است به زنبق بر وزن سرور به معنى گل ياسمين و گاهى زنبق را در معنى عطر آن به كار برند و انورى گفته :
« ز گاو عنبر سارا ز ياسمين زنبق » و زنبقى كسى را گويند كه عطر گل ياسمين گيرد و يا فروشد و آن لقب منهال بن مهلب كوفى زنبقى است در شمار محدّثان .
زنجويه :
مركّب است از كلمهء زنج بر وزن رنج و ويه و آن نام پدر ابو عمران موسى بن زنجويه ارمنى است در شمار محدّثان خاصّه .
زنجى :
با كسر و سكون ( و به فتح اوّل نيز درست است ) منسوب است به زنج معرّب زنگ كه مردمى از سوداناند و با همان ضبط نام نياى ابو عبد اللّه محمّد بن اسماعيل بن زنجى انبارى است از اعلام كتاب عصر معتضد عبّاسى تا ايّام راضى و صاحب كتاب الكتاب و الصناعه و كتاب رسائل و متوفّى 334 . و زنجى با ضمّ و سكون منسوب است به زنج از قراى نيشابور و ابو نصر احمد بن منصور بن محمّد بن قاسم زنجى نيشابورى در شمار محدّثان و متوفّى 533 بدان منسوب است .
زند :
بر وزن بند معنى آن در زناد گذشت و آن نام ابو دلامه زند بن جون است كه ترجمتش در دلامه گذشت .
زندجانى :
منسوب به زندجان بر وزن زندگان از قراى پوشنك « 1 » و ابو اليمن عبد الغنىّ ابن احمد بن محمّد دارمى زندجانى در شمار محدّثان و متوفّى 545 بدان منسوب است .
زندجى :
بر وزن زندگى اين لقب را بعضى در ترجمت ابو على حسين بن ابى العلاء خفاف ازدى آوردهاند و درست آن همان ازدى است و زندجى از اشتباه نسخهگيران است . وى در شمار محدّثان خاصّه و صاحب كتب و برادرانش نيز به نام على و عبد الحميد در شمار محدّثان اماميّهاند .
زندخانى :
منسوب است به زندخان بر وزن سروران از قراى سرخس و ابو حنيفه نعمان عبد الجبّار
هامش
( 1 ) - پوشنگ شهركى است نزديك هرات ( فرهنگ فارسى / معين : 5 / 358 ) .