در پوشيدگى با او هماغوش شد چندانكه زنش خبر نشد تا روزى كه ناگهان آن دو را در ميان بوس و كنار ديد و به عبد اللّه گفت : « تو كنيزى را بر آزاد رجحان دادى و او را همچون من به زنى گرفتى ؟ » .
عبد اللّه گفت : « منش به زنى نگرفتم و كامى كه مردان از زنان گيرند از او نگرفتم » . گفت : « اگر به راست سخن كنى آيتى از قرآن بخوان » . و عبد اللّه اين شعر را خواند :
شهدت بأنّ وعد اللّه حق * و أنّ النار مثوى الكافرينا
گفت : « آيتى ديگر بر آن بيفزا » گفت :
و ان العرش فوق الماء طاف * و فوق العرش ربّ العالمينا
گفت : « باز آيتى بر آن بيفزا » گفت :
و تحمله ملائكة الكرام * ملائكة الاله مقربينا
گفت : « اكنون گفتار تو را باور كنم و چشمم را به چيزى كه ديد متّهم كردم ، تو راست گفتى و چشمم دروغ ديد » . و ابن رواحه خبر آن را نزد پيغمبر برد و پيغمبر خنديد و بر ردّ او چيزى نگفت .
نگارنده گويد : « آن داستان را به چند طريق نقل كردهاند و اشعارى كه به جاى آيات قرآن خوانده است نيز دگرگون نوشتهاند » . و عبد اللّه بن رواحه را به خواندن اشعار بر جاى آيات قرآن ، اين اصل واداشت كه بر جنب خواندن قرآن به مذهب سنّيان حرام است و زنش نيز از همان روى گفتار ابن رواحه را تصديق كرد و ديدار خود را تكذيب و ابن رواحه در جنگ موته سال 7 درگذشت .
رؤاسى :
با ضمّ اوّل بر وزن كلاهى به معنى بزرگسر و به اين معنى ياى آن مفيد نسبت نيست و آن لقب ابو جعفر محمّد بن حسن بن ابى سارهء كوفى است در طبقهء اعلام نحويان و استاد كسائى و فرّاء و صاحب كتاب الفيصل و كتاب معانى القرآن و كتاب التصغير و كتاب الوقف و كتاب الابتداء الكبير و غير اينها . رؤاسى نخستين كسى است كه نحو كوفيان را پايه نهاد و در نيل ( قريهاى است ميان كوفه و بغداد ) زيست و به نيكى شهره گرديد و در راه پارسايى رفتن گرفت و اين ابيات زهدمنشانه از اوست :
الا يا نفس هل لك من صيام * عن الدنيا لعلك تهتدينا
يكون الفطر بعد الموت منها * لعلك عنده تستبشرينا
اجيبينى هديت و اسعفينى * لعلك فى الجنان تخلدينا
و روّاسى با فتح و تشديد واو منسوب است به روّاس بن حارث بن كلاب بن ربيعة بن عامر بن صعصعه پدر تيرهاى از عرب و افلج بن حميد روّاسى كوفى و جرّاح بن مليح روّاسى كوفى هر دو در شمار محدّثان خاصّه به دو منسوبند . « 1 »
روبائى :
منسوب است به روبا بر وزن گويا و آن قريهاى است در دجيل و ابو حامد طيّب بن اسماعيل بن على روبائى حربى در شمار محدّثان و متوفّى 524 بدان منسوب است .
رؤبه :
با ضمّ اوّل و سكون همزه و فتح با به معنى پارهء چوبى كه سوراخ چيزى را به آن گيرند .
هامش
( 1 ) - و نيز رؤاسى عمّار بن ابى سلامة بن عبد اللّه بن عزار ابن رؤاس از اصحاب حضرت على عليه السّلام بود و در كربلا با حضرت امام حسين عليه السّلام كشته شد ( اللباب فى تهذيب الأنساب : 2 / 40 ) .