ابن علىّ بن عبد اللّه واسطى رمّانى معروف به اخشيدى ازاينروى كه در علم كلام شاگرد ابن اخشيد متكلّم بود و طريقت اعتزال را سپرد و با فضيلت امام علىّ بن ابى طالب عليهما السّلام پس از پيغمبر صلى اللّه عليه و آله عقيدتمند بود و در نحو شاگرد ابن دريد و زجاج و ابن سراج بود و ازآنجاكه فنّ منطق و كلام را نيكو دانست نحو را با آن آميخت و ابو على فارسى گفت : « اگر نحو آن است كه رمّانى گويد ما را از آن بهرهاى نيست و اگر آن است كه ما گوييم وى را از آن نصيبى نه » . و از رمّانى است : كتاب تفسير القرآن و كتاب الحدود الاكبر و كتاب الحدود الاصغر و كتاب شرح الموجز و كتاب شرح مختصر الجرمى و كتاب اعجاز القرآن و كتاب شرح اصول ابن سراج و كتاب المسائل المفردات من كتاب سيبويه و كتاب الالفات فى القرآن و كتاب شرح المقتضب و غير اينها و در سال 296 از مادر زاد و در سال 382 و يا 384 درگذشت . « 1 »
رمله :
بر وزن شنبه به معنى تكدانهء ريك از اعلام است و نام رمله امّ حبيبه زوجهء پيغمبر صلى اللّه عليه و آله و سلم و رميله با ضمّ اوّل و فتح دوّم مصغّر آن است . « 2 »
رملى :
منسوب است به رمله بر وزن شنبه و آن نام چندين موضع است ، از جمله : شهركيست در فلسطين و تا بيت المقدس هجده ميل فاصله دارد و از اين رمله است ابو العبّاس شهاب الدّين احمد ابن حسين بن حسن بن علىّ بن يوسف رملى مقدّسى در شمار فقيهان شافعى و از شاگردان قلقشندى و سراج الدّين بلقينى و صاحب منظومهء صفوة الزبد در توحيد و فقه و غير اينها و متوفّى 844 و ازآنجاكه در پايان عمر به بيت المقدّس كوچيد و در آن شهر زيست او را مقدّسى نيز گفتند . و نيز شهاب الدّين احمد بن حمزهء رملى كه در مصر زيست و منظومهء صفوة الزبد رملى را شرح كرد . وى نيز در شمار فقيهان شافعى است و رياست علماى شافعى مصر به او رسيد بااينهمه كارهاى مربوط به زندگانى خود را خود كرد ، خود به بازار رفت و خود خريد و خود به منزل رسانيد و اين كار از صفات ستودهء اوست و در سال 957 درگذشت . و نيز فرزندش شمس الدّين محمّد بن شهاب الدّين احمد بن حمزهء رملى كه جمعى برآنند وى مجدّد مذهب شافعى است در قرن دهم و در فقه و تفسير و ادب بارع بود و كتابها پرداخت ، از جمله : نهاية المحتاج الى شرح المنهاج و متوفّى 1004 . و نيز ابو عبد اللّه احمد ابن يحيى رملى در شمار پيران راه و از مريدان شيخ ابو تراب نخشبى و معاصر ذو النون مصرى .
و از سخنان اوست : « آنكس را كه ستايش و نكوهش
هامش
( 1 ) - و نيز احمد بن علىّ بن محمّد مكنّى به ابى عبد اللّه الرمّانى در شمار علماى نحو بود ( لغتنامه / دهخدا : 27 / 8 ) .
( 2 ) - رمله دختر ابو سفيان بن حرب بن اميّه از صحابه و از زنان پيغمبر صلى اللّه عليه و آله با كنيت امّ حبيبه . وى خواهر معاويه و از فصحاى قريش بود . ابتدا عبيد اللّه بن جحش او را به زنى گرفت و با وى در هجرت ثانى به حبشه رفت ، آنگاه عبيد اللّه از اسلام روى بگردانيد و امّ حبيبه از او اعراض كرد و پس از مرگ عبيد اللّه در سال هفتم هجرت به عقد پيغمبر صلى اللّه عليه و آله درآمد در اين زمان سى و چندساله بود ( لغتنامه / دهخدا : 27 / 20 ) . -
و نيز رملة الكبرى دختر علىّ بن ابى طالب عليهما السّلام بود از امّ سعيد بنت عروة بن مسعود الثقفى ( همان كتاب ) .
و نيز رمله دختر وقيعة بن حرام بن غفّار بن مليل مادر ابو ذر غفّارى بود ( همان كتاب ) .