دو چيز است و از هم جدا نيستند » . گفت : « دامنش را از دراهم پر كنيد » . ابو دلامه نشست و دامنهايش را پهن كرد و از دراهم آنها را پر كردند . مهدى گفت : « كنون برخيز » . گفت : « دامن پيرهنم مىدرد بگذار آنها را در كيسه كنم و برخيزم » .
دلايتى :
منسوب است به دلايه بر وزن صحابه و آن نام قريهاى است نزديك مريه از شهرهاى اندلس و ابو العبّاس احمد بن عمر بن انس بن دلهاث دلايتى مرى صاحب كتاب اعلام النبوّة و كتاب نظام المرجان فى المسالك و الممالك و متوفّى 478 بدان منسوب است .
دلفاطانى :
منسوب است به دلفاطان بر وزن سربازان از قراى مرو و ابو بكر فضل اللّه بن محمّد ابن ابراهيم دلفاطانى در طبقهء فقيهان و اديبان و مفسّران و متوفّى 557 بدان منسوب است .
دلف :
بر وزن گهر از دالف معدول است همچون عمر از عامر و دلف به معنى لشكرى است كه در كارزار پيش رود و از اعلام است و ابو دلف كنيت قاسم بن عيسى بن ادريس عجلى است از اميران لشكر مأمون و معتصم عبّاسى و به دليرى و نيرومندى مشهور است . گويند : « در يكى از جنگها بر سوارى نيزهاى فرود آورد كه از او گذشت و به سوار ديگر رسيد و هر دو را كشت و بكر بن بطاح گفت :
قالوا و ينظم فارسين بطعنة * يوم الهياج و ما تراه كليلا
لا تعجبوا لو ان طول قناته * ميل اذا نظم الفوارس ميلا » .
و نيز در طبقهء بخشندگان عرب است و شاعران از دهش او فراوان سيم و زر اندوختند و او را ستودند و نيز در طبقهء فاضلان و اديبان و شاعران و از اوست :
كتاب سياسة الملوك و كتاب البزاة و الصيد و كتاب السلاح و كتاب النزه و در سال 226 درگذشت و ابن ماكولا علىّ بن هبة اللّه عجلى صاحب كتاب الاكمال از دودمان اوست .
دلفى :
با ضبط پيش منسوب است به ابو دلف قاسم بن عيسى و ابو الفتح هلال بن ابراهيم دلفى در شمار ثقات علماى اماميّه و صاحب كتاب الرد على من رد آثار الرسول و اعتمد على نتايج المعقول و نيز ابو الحسن محمّد بن عبد اللّه بن حمدان دلفى عجلى در طبقهء نحويان و شاگرد رمّانى و شارح ديوان متنبّى و متوفّى 460 به دو منسوبند .
دلوى :
با فتح و سكون منسوب است به دلويه و آن نام نياى ابو حامد احمد بن محمّد بن احمد بن محمود بن دلويه استوايى است در شمار فقيهان شافعى و در اصول پيرو اشاعره و متوفّى 434 .
دلويه :
مركّب است از كلمهء دل فارسى كه در تعريب دال آن مفتوح گرديده است و ويه كلمهء اعجاب به معنى چه شگفت دلى و دلويه نام نياى دلوى مذكور است و لقب زياد بن ايّوب طوسى در شمار محدّثان .
دلهم :
بر وزن جعفر به معنى تاريك . نيز گرگ نام دلهم بن صالح كندى كوفى است در شمار محدّثان خاصّه .
دليجانى :
با كسر اوّل و دوّم منسوب است به دليجان و آن قريهاى است در چهارده فرسنگى قم و از توابع محلّات و عربان در تعريب آن را با ضمّ