اطوار ابن حنزابه اين است كه از ديدن مارها و كژدمها و ديگر حشرات لذّت برد و خانهاى را براى اين كار آماده كرد و مارگيران و افعىگيران و كژدمگيران مزدها از او دريافت كردند و حشرات به او دادند و در وقتى معيّن خود را به غرفهاى رسانيد و به ديدن اقسام مارها و كژدمها و ديگر حشرات پرداخت و از آن كار لذّت برد و در سال 371 درگذشت و فقط اين دو شعر را به او نسبت دادهاند :
من اخمل النفس احياها و روحها * و لم يبت طاويا منها على زجر
ان الرياح إذا اشتدت عواصفها * فليس ترمى سوى العالى من الشجر
و حنزابه به معنى زن كوتاه اندامستبر است .
حنش :
بر وزن كمر به معنى مارگرزه از اعلام است و نام حنش بن عقيل صحابى و حنش بن معتمر تابعى .
حنظلى :
با فتح و سكون منسوب است به حنظلة بن مالك پدر تيرهاى از قبيلهء تميم و اصبغ بن نباته تميمى حنظلى كوفى از خواص اصحاب امير المؤمنين عليه السّلام و ابو يعقوب اسحاق بن ابراهيم حنظلى معروف به ابن راهويه ( و در راهويه ) بيايد به دو منسوبند .
حنفى :
با فتح اوّل و دوّم منسوب است به حنيفة بن لجيم بن صعب بن علىّ بن بكر بن وائل پدر قبيلهاى بزرگ از عرب و حنيفه لقب است و نام او اثال بر وزن گشاد و او را حنيفه از آن روى گفتند كه پايش كژ بود و جمعى از مشاهير به دو منسوبند ، از جمله : ابو الفضل عبّاس بن احنف ابن اسود بن طلحهء حنفى يمامى در طبقهء شعراى غزلسراى دولت عبّاسى و از شاعرانى است كه از غزل ، رخ نتافت و به مديحت نپرداخت و در ديوان او از فنون شعر جز غزل يافت نشود و عبّاس پيشواى زيباطلبان و رهبر عشقپيشگان است و از اوست :
اليوم طاب الهوى يا معشر الناس * و البست فوز حبى كلّ الباس
لم انس لا انس يمناها معطفة * على فؤادى و يسراها على رأسى
قالت و انسان ماء العين فى لحج * يكاد ينطق عن كرب و وسواس
يطفو و يرسو غريقا ما يكفه * كف فيا لك من طاف و من راس
و اشعار عبّاس همه در نهايت روانى و دلپذيرى است و در سال 192 درگذشت . و از جمله : حمزة ابن بيض حنفى كوفى است در طبقهء شاعران نيكوپرداز دولت اموى و با عبد الملك بن مروان و هشام بن عبد الملك و فرزندان مهلب داستانها دارد و وقتى بر قومى درآمد و از او پذيرايى گرم و ميهمانى دلچسبى نكردند و در پيش استرش نيز كاه ناگوارى ريختند حمزه استر را نوازش كرد و گفت :
احسبيها ليلة ادلجتها * فكلى ان شئت تبنا أو ذري
قد أتى مولاك خبز يابس * فتغدى فتغدى و اصبرى
و در سال 119 درگذشت . و نيز حنفى منسوب است به ابو حنيفه نعمان بن ثابت بن زوطى « 1 » ابن ماه كوفى يكى از چهار پيشواى فقه سنّيان
هامش
( 1 ) - زوطى : با ضمّ و سكون بر وزن كوشا فارسى معرّب است و زوطى نياى او از مردم كابل بود و ريشهء آن چيست ندانستم ( مؤلّف ) .