حمدان :
با زيادتى الف و نون در آخر آن از اعلام است و نام حمدان بن عبد الرحيم اثاربى است و در اثاربى گذشت و ابن حمدان كنيت مشهور ابو القاسم جعفر بن محمّد بن حمدان موصلى است در شمار شاعران و اديبان و فقيهان شافعى و صاحب كتاب الباهر در اشعار محدّثين و كتاب الشعر و الشعراء ( ناتمام ) و كتاب السرقات ( ناتمام ) و كتاب محاسن اشعار المحدّثين . ابن حمدان در موصل مقامى بلند داشت و با وزيران و اميران دوست و با مبرّد و ثعلب و ديگر دانشمندان عصر مربوط و مأنوس بود در آن ميان ، پيوند يكى از فرزندانش را از خويشتن بريد و فرزندى او را از خود انكار كرد حاسدان بر او بشوريدند و محضرى نوشتند و زشتكاريها به وى نسبت دادند و آنگاه او را از موصل بيرون كردند و ابن حمدان به بغداد گريخت و معتضد خليفهء عبّاسى را به قصيدتى بلند ستود و آزارى كه از مردم موصل به او رسيده بود در آن آمود و قصيده 150 بيت است و در پايان قصيده نامهاى علوم ادبيّه و دينيّه كه دانسته آورده است مطلع قصيده اين است :
اجدك ما ينفك طيفك ساريا * مع الليل مجتابا الينا الفيافيا
و در سال 323 درگذشت . « 1 »
حمدانى :
با ضبط پيش منسوب است به حمدان و آن نام نياى خاندان حمدان است كه به دليرى و فضل و كرم منسوبند و از اينان است سيف الدولة ابن عبد اللّه بن حمدان كه در شام فرمانروا بود و دانش پرورد و شاعران را نواخت و پسر عمّش حارث بن سعيد بن حمدان معروف به ابو فراس حمدانى در شمار اديبان و شاعران و در فراس بيايد .
و نيز نام نياى برهان الدّين ابو الحارث محمّد بن ابى الخير علىّ بن ابى سليمان بن ظفر حمدانى است در شمار مفسّران و فقيهان و صاحب كتاب مفتاح التفسير و كتاب دلائل القرآن و كتاب عين الاصول .
و نيز نام نياى برهان الدّين محمّد بن علىّ حمدانى است در طبقهء متكلّمان و صاحب كتاب تخصيص البراهين و نقض المسألة فى الامامة من كتاب الأربعين للفخر الرازى .
حمدون :
بر وزن كمخون از اعلام مردان است و ابن حمدون كنيت مشهور ابو عبد اللّه احمد ابن ابراهيم بن اسماعيل بن داود بن حمدون است در طبقهء لغويان و اديبان و كاتبان . و او را ازآنروى كه در صحبت متوكّل خليفهء عبّاسى و از مخصوصان وى بود نديم گفتند . و شيخ طوسى او را در شمار مصنّفان اماميّه آورده است .
و از اوست كتاب اسماء الجبال و المياه و الاودية و كتاب بنى مرّة بن عوف و كتاب بنى نمر بن قاسط و كتاب بنى عقيل و كتاب بنى عبد اللّه بن غطفان و كتاب طى و كتاب شعر العجير السّلولي و صنعته و كتاب شعر ثابت بن قطنه و پس از چندى متوكّل او را از پيش خود براند و مدّتى دور از شهر بغداد بزيست و آنگاه ديگربار متوكّل او را
هامش
( 1 ) - حمدان نام دولتى است كه در زمان خلافت عباسيان در جزيره و سوريه فرمانروايى داشت و ابو الهيجا عبد اللّه بن حمدان مؤسّس اين سلسله بود . حمدانيان در زمان سيف الدوله شأن و شوكت يافتند و حكومتشان توسعه پيدا كرد سرزمينهاى بسيارى از رومىها را در آناطولى تسخير كردند . حمدان به بنى ثعلب از قبايل عرب منسوب است ( لغتنامه / دهخدا : 20 / 796 ) .