حشرج :
بر وزن جعفر به معنى كوزهء نازكى كه آب را در خود سرد كند ، مغاكى كه آب در آن صاف شود و آن از اعلام است و نام حشرج صحابى . « 1 »
حشيشه :
بر وزن كمينه به معنى گياه خشك و ابو حشيشه كنيت مشهور ابو جعفر محمّد بن علىّ بن اميّه است در طبقهء موسيقىدانان و صاحب كتاب المغنى المجيد و كتاب اخبار الطنبوريّين .
حصرى :
با ضمّ اوّل و سكون دوّم منسوب است به حصر جمع حصير و بورياباف را حصرى گويند و بعضى برآنند كه حصرى نام شهرى است در اندلس و اين سخن برفرض درست باشد بر همهء كسانى كه به حصرى شهرهاند راست نيايد و آن لقب ابو محمّد ابراهيم بن علىّ بن تميم حصرى قيروانى است در طبقهء شاعران نيكوپرداز و اديبان ماهر و صاحب كتاب زهر الآداب و كتاب النورين و كتاب المصون و الدر المكنون و كتاب الجواهر فى الملح و النوادر و متوفّى 413 و اين ابيات از قريحت رقّتبار اوست :
يا هل بكيت كما بكت * ورق لحمائم فى الغصون
هتفت سحيرا و الربى * للقطر رانعة الجفون
فكانها صاغت على * شجوى شجى تلك اللحون
ذكرننى عهدا مضى * للانس منقطع القرين
فتصرمت ايامها * و كانها رجع الجفون
و نيز ابو الحسن علىّ بن عبد الغنى قروى حصرى اندلسى در شمار نحويان و شاعران و با آنكه نابينا بود شهرهاى اندلس را بگرديد و ملوك آن كشور را ستايش كرد و از اوست :
و لما تمايل من سكره * و نام دببت لاعجازه
فقال و من ذا فجاوبته * عم يستدل بعكازه
حصكفى : با كسر اوّل و سكون دوّم منسوب است به حصن كيفا و آن قلعهاى است در ديار بكر ميان شهر آمد و جزيرهء ابن عمر . و قياس در نسبت مركّب آن است كه از مجموع دو اسم نسبت آرند همچنانكه در نسبت عبد اللّه و عبد شمس و عبد الدار و رأس عين گويند : عبدلى و عبشمى و عبدرى و رسعنى لكن رعايت اين قياس را در همه جا نكردهاند چنانكه در ذيل حصنى بيايد . بارى معين الدّين ابو الفضل يحيى بن سلام بن حسين بن محمّد معروف به خطيب حصكفى در طبقهء اديبان و شاعران و خطيبان اماميّه و صاحب ديوان شعر و ديوان رسائل بدان منسوب است . خطيب حصكفى در بغداد دانش آموخت و در ميافارقين بزيست و در نثر و نظم و انشاى خطب بارع گرديد و در سال 459 درگذشت . و از اوست :
و انسية زارت مع النوم مضجعى * فعانقت غصن البان منها إلى الفجر
اسائلها اين الوشاح و قد سرت * معطلة منه معطرة النشر
فقالت و اومت للسوار نقلته * الى معصمى لما تقلقل فى خصرى
هامش
( 1 ) - و نيز حشرج بن عبد اللّه مكنّى به ابى صخر در شمار محدّثان و نيز حشرج بن نباته مكنّى به ابى بكر ( ابى مكرّم ) در عداد محدّثان است ( لغتنامه / دهخدا :
20 / 675 ) .