مىكند به كشتن اما اگر به سحر كردن كسى را بكشد آيا موجب قصاص است يا نه ميانه مجتهدين
در اين خلاف است أقرب آنست كه در اين صورت ديت لازم است مگر آنكه كشنده اقرار كند كه
من أو را به سحر كشتم سيم بسيار زدن كه احتمال آن نتوان كرد چهارم زدن اندك كه به سبب
آن بيمار شود وبميرد پنجم تيرى يا سنگ سر تيزى زدن كه به آن بميرد ششم گلوى كسى را
گرفتن ونگاهداشتن تا بميرد هفتم خود را از بلندى بر سر كسى انداختن وأو را كشتن
يا أو را از بلندى انداختن هشتم كسى را در آب يا در آتش انداختن به شرطي كه داند كه به شنا كردن
بيرون نتواند آمد نهم آنكه طعام زهر دارد دانسته بخورد كسى دادن كه خورنده نداند كه زهر
دارد اما اگر آنكس خود دانسته بخورد يا بىرخصت به خانه أو آيد وبخورد قصاص نيست دهم
كسى را در دريا انداختن كه ماهيان وجانوران دريا أو را بخورند واگر چه قصد نكرده باشد
بقول بعضي از مجتهدين يازدهم چاه كندن در راه وطلبيدن كسى را تا در آن بيفتد وبميرد
وسگ درنده را بر گرفتن كسى حريص كردن تا آنكه أو را بكشد به شرطي كه آنكس را ممكن نباشد
خلاص شدن دوازدهم پيش شير انداختن كسى را به شرطي كه مذكور شد سيزدهم پيش مار
انداختن كسى را تا آنكه أو را بگزد وبميرد چهاردهم در چاه انداختن كسى را كه در آن چاه
بميرد پانزدهم گواهى دادن به دروغ به كشتن كسى جهت قصاص وكشتن آنكس به گواهى أو
به شرط آنكه ولى كه قصاص كرده نداند كه أو دروغ گفته اما اگر داند قصاص بر ولى است
فصل دوم در بيان شروط قصاص كردن بدان كه در قصاص هفت امر شرط است أول مساوى
بودن هر دو در آزادى وبندگى پس مرد آزاد را به عوض بنده نمىكشند مگر آنكه آزاد بنده بسيار
بكشد كه در اين صورت أو را مىكشند ومرد آزاد را جهت مرد آزاد وجهت زن آزاد مىكشند
بعد از آنكه رد كنند يعنى نصف ديت مرد را به ورثه أو دهند وزن آزاد را به عوض زن آزاد
ومرد آزاد مىكشند اما رد نمىكنند بر قول أقوى وبعضي قصاص مىكنند به جهت آزاد وبنده از بنده
دوم مساوى بودن در دين پس مسلمان را جهت كافر قصاص نمىكنند بلكه اگر جهود را
كشته باشد تعزيرش مىكنند وديت ميدهد چنانچه خواهد آمد واگر عادت كند به كشتن جهود
قصاص لازم است چنانچه مذكور شد بعد از آنكه زيادتى ديت مسلمان را رد كند وذمي را جهت
ذمي مىكشند وذمي را جهت ذميه مىكشند با رد وذميه را جهت ذمي وذميه مىكشند
ورد نيست وذمي را جهت مسلمان مىكشند ومال وفرزندان كوچك تعلق به ولى مقتول دارد
جامع عباسى ( فارسي ) — صفحة 431
مساهمون: الشيخ البهائي العاملي
ص٤٣١