پنجم آنكه زمين موات مكان عبادت نباشد چون عرفات ومشعر ومنى ششم آنكه مكاني
نباشد كه حضرت رسالت پناه صلى الله عليه وآله آن را جهت مصلحت مسلمانان مخصوص
چيزى ساخته بود چنانچه بقيع را كه از نخلستانهاى مهاجران بوده مخصوص ساخته
بودند براي چريدن چارواهاى زكات وتصدقات وجزيه وهمچنين است حكم زمينهائى
كه آن حضرت صلى الله عليه وآله مقاطعه كرده باشند با جماعتى چنانچه وادى عقيق را با بلال بن
الحارث به چيزى قطع كرده بودند وكسى از صحابه در آن تصرف نكرده بود تا زمان خلافت
عمر كه أو بلال را از آن منع كرد هفتم آنكه حريم عمارت نباشد چه هر چيزى در مباح حريمى دارد
وآن بر چند قسم است قسم أول حريم خانه وآن مقدار خاك ريز وبرف انداز آنست
وجائى كه آب باران از ناودان بر آن ريزد وممر داخل شدن به آن خانه دوم حريم ديوار وآن
به مقدار ريختن خاك آنست هر گاه خراب شود سيم حريم شهر وآن حوالي آن شهر است
جهت جمع شدن أهل آن شهر وأسب دوانيدن وخاك ريزى كردن ومحل خريدن چهار پايان
أهل آن شهر چهارم حريم نهروان به مقدار ريختن خاك آنست وراه رفتن بر دو جانب آن
پنجم حريم چاهى كه شتران را آب مىدهند وآن چهل ذرع است پس اگر كسى خواهد
كه جهت آب دادن شتران خود چاهى بكند در آن چهل ذرع نمىتواند كند ودر بعضي
روايات وارد شده كه حضرت رسالت پناه صلى الله عليه وآله فرموده كه حريم چاه در
جاهليت پنجاه ذرع بوده ودر اسلام بيست وپنج ذرع است ششم حريم چاهى كه به شتر
آب مىكشند جهت زراعت كردن به آن آب وآن شصت ذرع است هفتم حريم چشمه
وآن در زمين نرم هزار ذرع است ودر زمين سخت پانصد ذرع است پس ديگرى را
نمىرسد كه در اين مقدار از زمين حوالي آن چشمه چشمه ديگر احداث كند ودر بعضي
أحاديث جهت حريم قنات نيز همين مقدار وارد شده هشتم حريم راه وآن در زمين
موات هفت ذرع است واين حريمها در زمين موات است وحريم در زمين معموره نيست
فصل يازدهم در مشتركات بدان كه منافع مشتركه بر پنج قسم است قسم أول
راهها وفايده اين آنست كه در رفتن ونشستن در آن ضرر به جماعتى كه از آن راه مىروند
نرساند واگر جهت خريد وفروخت در راه بنشيند پس اگر راه وسيع باشد كه به مترددين
ضرر نرساند جايز است اما با ضرر جايز نيست واگر خود از آنجا برخيزد
جامع عباسى ( فارسي ) — صفحة 257
مساهمون: الشيخ البهائي العاملي
ص٢٥٧