تخطي إلى المحتوى الرئيسي

روضات الجنات في أحوال العلماء والسادات — صفحة 307

مساهمون:

ص٣٠٧
خواص فهم مىكنند ، وبه آن منتفع ميشوند ؛ وبيشتر عوام آن را منكر مىباشند ، پس سخنان طريقت در لباس شريعت أدا بايد كرد تا همه كس از آنجا حظّ خود بردارند ، وهيچ‌كس را از آنجا مضرّتى نباشد ، وقال أيضا في أثناء تلك الرسالة في بيان كيفيّة الثّواب والعقاب : أمّا ثواب وعقاب روحاني كه پيش صوفيّه وحكما ثابت است ، ايشان گفته‌اند كه ثواب لذّتى وبهجتى وشادي وراحتى است مر روح را ، وعقاب ألمى ومحنتى وغمى وحسرتي است مر أو را ، وهرگاه روح آدمي در زمان تعلق ببدن مبدأ ومعاد خود را به آن قدر كه در استعداد اوست شناخت ، وباعمال پسنديده وأخلاق رضيّه حاصل كرد ؛ واز كدورات صفات بشريّت دور گشت ، آن روح بكمال علمي وعملي آراسته شده ، واز نقصانات خلاصي يافته ، پس چون تعلّق وى از بدن منقطع شود وروح بذات خود پردازد خود را متّصف بكمالات يابد ، وآن علم اليقيني كه بمبدأ ومعاد در زمان حيات تعلّق داشت بعين اليقين مبدل شود ، وحضرت مبدأ حقيقي كه نور الأنوار است با سائر مجرّدات نوراني كه فرشتگان مقرّبند أو مشاهده كند ، أو را سرور وبهجتى حاصل شود كه در وصف نگنجد ، وسرّ ما لا عين رأت ولا اذن سمعت محصول پيوندد ، ثمّ إلى أن قال وهذه الرباعيّة من نتايج أفكاره :
بىخوابى شب جان مرا گرچه بكاست * در خواب شدن ز روى انصاف خطاست ترسم كه خيالش قدمي رنجه كند * عذر قدمش به سألها نتوان خواست
انتهى وينسب إليه أيضا هذا البيت :
من شكر چون كنم كه همت نعمت توام * نعمت چگونه شكر كند بر زبان خويش
وكأنّه مأخوذ من بيت استاده المحقق الرّازى حيث يقول :
گر كسى شكر أو فزون گويد * شكر توفيق شكر چون گويد
أو من شعر سميّه العلامة التّفتازانى في هذا المعنى :
شكر انعامت اگر گويم همه * باشد انعام توان در شأن من
هذا وقد ذكره أيضا المحدّث النّيسابورى في رجاله ، فقال : علىّ بن محمّد بن