ديوانى دارد زياده بر بيست هزار بيت .
ملا اسماعيل خواجويى
از علما و عرفاى معروف زمان خود و بعد از خود بوده كه معاريف علما و حكماى زمان بعد ، نسبت اسنادشان با اوست ، مانند ملّا مهدى نراقى كاشانى و آقا محمّد بيدآبادى و ميرزا ابو القاسم مدرّس خاتونآبادى و ملّا محراب حكيم و غير از اينها از بزرگان علما و حكما .
ملّا اسماعيل خواجويى خط را خوب مىنوشته و علاوه بر مراتب علميّه و مكارم ظاهره داراى مقامات روحانى بوده كه معاصرين او نسبت به او اظهار ارادت داشتند ، حتّى نادر شاه كه حالت تصلّب او معلوم است باز به آخوند ملّا اسماعيل خواجويى ارادت مىورزيده و به احترام او قيام مىكرده ، حتّى محلّهء خواجو و بستگان او را از تحميلات خود كه يكى از اسباب خرابى آخرى اصفهان شد معاف مىداشته [ است ] . « * »
در منشاء احترامات نادر [ شاه ] از او معروف است يك حكايتى كه وقتى مردم از آخوند به اصرار خواهش كردند كه پيش نادر شاه توسّط كند و رفع تعدّيات او را بنمايد ، آخوند بدون مضايقه بااينكه در آنوقت شهرتى نداشت ، خصوص در دربار ، برخاست و به منزل نادر رفت و اتّفاقا هيچ كجا از او جلوگيرى نشد تا وارد بر شخص نادر [ شاه ] شد و نادر هم در ملاقات او از جاى خود بلند شده بود و به او احترام زيادى كرد و توسطات او را پذيرفت ، وقتى كه آخوند از منزل نادر خارج شد از اطرافيان خود سؤال مىكند كه چرا آخوند را راه دادى كه بر من وارد شود ، گويند ميرزا مهدى خان جواب داده بود به همان سبب
هامش
( * ) ر . ك : تذكره القبور ، ص 9 - 38 .