انه 1 ) وقع الخلاف بعد الاتفاق 2 ) . . . كما عرفت 3 ) . . . قيام المبدأ به 4 ) فى صدقه 5 )
ب ) مواردى كه مربوط به اختلاف هيئات مىباشد عبارتاند از : اسم فاعل ، اسم مفعول ، اسم زمان و مكان مثل ضارب و مضروب ( يعنى ضرب را در مورد فاعل و مفعول نسنجيم ) و مسجد
ج ) گاهى مبدأ ، انتزاعيه مىباشد : يعنى ذات منشأ انتزاع مفهوم مبدأ است نه نحوى كه ذات ، وجودا عين مبدأ است مثل اللّه عالم و قادر ، در اينجا عالم و قادر از ذات خداوند ، انتزاع مىشوند و ذات خداوند تبارك عين عالم و قادر است . ( مفاد عبارت ايشان كه فرمودند او انتزاعه عنه مفهوما مع اتحاده معه خارجا )
د ) گاهى مبدأ ، انتزاعى صرف است : يعنى ذات منشأ انتزاع مفهوم مبدأ است ولى مبدأ در خارج تحقق ندارد و فقط ذات است كه در خارج موجود مىباشد مثل اوصاف اعتبارى از قبيل زوجيت و ملكيت و حريت ، همانطور كه معلوم است زوجيت و ملكيت و . . . در خارج تحقق ندارند ولى ذات كه زيد باشد منشأ انتزاع اين امور بوده و در خارج موجود است ( مفاد قول ايشان كه فرمودند مع عدم تحقق الا للمنتزع عنه )
1 ) شأن
2 ) در اصل تفاوت ذات با مبدأ اتفاق وجود دارد ولى در نحوه تفاوت ذات با مبدأ در مورد صفات خداوند اتفاقى وجود ندارد
3 ) در امر سوم و چهارم
4 ) ما يجرى عليه المشتق كه همان ذات باشد
5 ) مبدأ
غاية السؤول في شرح كفاية الأصول ( فارسى ) — صفحة 539
مساهمون: الآخوند الخراساني
ص٥٣٩