الا للمنتزع عنه 1 ) . . . لا تحقق لها 2 ) . . . بحذائها 3 ) و تكون 4 )
1 ) بلكه آنچه در خارج وجود دارد منشأ انتزاع مىباشد . همانطور كه توضيح داديم منشأ انتزاع در امور انتزاعيه صرفه ، همان ذات مىباشد كه مبدأ از آن انتزاع مىشود ضمير فاعلى تحت منتزع به مبدأ برمىگردد و ضمير عنه هم به ذات عود مىكند .
2 ) انتزاعيات و اعتباريات
3 ) انتزاعيات و اعتباريات
4 ) جناب آقاى آخوند مورد چهارم را ( يعنى مواردى كه ذات منشأ انتزاع مفهوم مبدأ بوده ولى آنچه در خارج تحقق دارد ذات مىباشد به مبدأ ، مثل زوجيت و ملكيت ) خارج محمول مىخوانند و مىفرمايند محمول بضميمه نيستند .
تعريف خارج محمول و محمول بالضميمه از قرار زير است :
خارج محمول : مرحوم مشكينى كه شاگرد اواخر عمر مرحوم آخوند بودهاند مىفرمايند : خارج محمول يعنى عارض اعتبارى و علت نامگذارى آن به خارج محمول بخاطر اين است كه خارج از شيئى مىباشد كه محمول واقع مىشود « 1 » مثل انسان ممكن .
در اين مثال طبق تعريف حمل ممكن بر انسان مستلزم امرى زائد بر موضوع نمىباشد بخلاف صورت بعدى .
و همچنين مانند مشتقاتى از قبيل زوجيت و ملكيت ( صورت چهارم ) كه حمل آنها بر ذات مستلزم امرى زائد بر موضوع نبوده و به اصطلاح خارج محمولاند و همانطور كه گفتيم در اين موارد نحوه قيام مبدأ به ذات انتزاعيه صرف مىباشد يعنى زوجيت
هامش
( 1 ) - حاشيه مرحوم مشكينى جلد 1 صفحه 296