او وقوعا عليه 1 ) او فيه 2 ) او انتزاعه 3 ) عنه 4 )
مع اتحاده 5 ) معه 6 ) . . . آنفا 7 ) . . . عدم تحقق 8 )
1 ) يعنى وقوع مبدأ بر ذات مانند اينكه بگوئيم ، ضرب بر مفعول ( مضروب ) واقع شده است يا الم بر مفعول ( مولم ) واقع شده است . « 1 »
2 ) يعنى مبدأ در ظرف زمان و مكان واقع شده است مثل اسم زمان و مكان مانند مسجد و مقتل
3 ) مبدأ
4 ) ذات
5 ) مبدأ
6 ) ذات
7 ) در امر چهارم
8 ) عدم تحقق مبدأ در خارج
هامش
( 1 ) - قرار دادن مولم و مضروب در عداد ضارب ، كما اينكه صاحب كفايه اين كار را كردهاند ، صحيح نمىباشد و على كل حال براى تفصى از اشكالى كه در امثال مولم و مقيم هست بايد به يكى از دو وجه زير تمسك بجوئيم :
الف ) يا بايد از آنچه مبنى بر لزوم قيام مبدأ در مشتقات به نفس ذات مجرى عليه ذكر كرديم رفع يد كنيم و بگوئيم مطلق قيام ولو بالغير هم كفايت مىكند .
ب ) يا بايد ملتزم به اختلاف هيئات شويم و بگوئيم هيئت در بعضى از مشتقات دلالت بر صرف قيام مبدأ به ذات مىكند و در بعضى ديگر دلالت بر قيام ايجاد مىباشد مانند مولم و مقيم ( نهاية الافكار جلد 1 صفحه 153 )