الرابع 1 )
[ امر چهارم : چگونگى حمل صفات خداوند بر ذات ]
1 ) در امر سوم گفتيم كه بايد موضوع و محمول به نحوى از انحاء اتحاد داشته باشند و به نحو ديگر تغاير تا حمل محمول بر موضوع صحيح باشد حال در امر چهارم چگونگى حمل صفات خداوند بر ذات بارى تعالى بيان مىشود به عبارت ديگر در اين امر بيان مىشود كه صفات خداوند چگونه با او اتحاد و تغاير دارند .
در كلام خواندهايم كه صفات خداوند در تقسيماتى به صفات ثبوتيه و صفات سلبيه و به صفات جلال و جمال و به صفات ذات و صفات فعل تقسيمبندى مىشوند .
ابتداء تعريف هريك از مطالب بالا را بيان مىكنيم :
صفات ثبوتيه كه همان صفات جمالاند عبارتاند از : صفاتى كه مثبت جمال بوده و مشير به واقعيتى در ذات خداوند باشد مانند علم ، قدرت و رزاقيت .
صفات سلبيه كه همان صفات جلاليه هستند عبارتاند از : صفاتى كه نفى نقص و حاجت از خداوند تبارك و تعالى مىكنند مانند نفى حاجت و جسمانيت و تغيير .
صفات ذات : صفاتى هستند كه در توصيف خداوند به آن صفات نيازى به فرض امر ديگرى نداريم و فرض نفس ذات ، كفايت مىكند مانند حيات ، علم و قدرت .
صفات فعل : صفاتى هستند كه در توصيف خداوند به آن صفات احتياج به فرض امر خارج از ذات است مثل صفت خالقيت و رازقيت . براى بهتر فهميدن صفات فعل مىگوئيم اگر نعمتها و مواهبى كه مردم از آنها استفاده مىكنند را در نظر بگيريم و بعد آن نعمتها را به خداوند نسبت دهيم صفت رازقيت از آن فهميده مىشود و هكذا در ساير صفات فعل .