من المعنى لما لا يخفى . و التحقيق 1 )
[ رد مرحوم آخوند به محقق شريف ]
1 ) مرحوم آخوند در اينجا نظر محقق شريف را نيز قبول نكرده و مورد مناقشه قرار مىدهند : فصل دو نوع است :
1 - فصل حقيقى : عبارت است از چيزى كه واقعا ذاتى نوع و مقوم آن بوده ، و صورت نوعيه و شئيت شئى ، متوقف بر آن است كه دستيابى به چنين فصلى تقريبا امكانپذير نيست .
2 - فصل مشهور منطقى : فصلى كه واقعا و در نفس الامر ذاتى شئى نمىباشد بلكه همان اعراض خاص شئى به حساب مىآيند .
حال با توجه به اين مطلب ، همانطور كه همه علماى اهل معقول مثل ملاصدرا و ابن سينا اعتراف كردهاند فصلهايى از قبيل ناطق و يا ساهل ، در زمره فصلهاى حقيقى نيستند بلكه اين گونه از فصلهاى مطرح شده براى اشياء ، فصل مشهور منطقى يعنى عرض خاص مىباشند يعنى ناطق عرض خاص انسان است نه فصل آن لذا ديگر اشكال مطرح شده توسط محقق شريف مبنى بر دخول عرض عام در فصل ، مطرح نيست بلكه لازمهاش دخول عرض عام در عرض خاص ، يعنى ناطق است .
به عبارت واضحتر محقق شريف گفتند ناطق فصل انسان است و اگر مراد از ناطق ، شئى ثبت له النطق باشد بايد شئى كه عرض عام است در فصل دخيل باشد و چنين چيزى صحيح نيست ولى صاحب كفايه به محقق شريف جواب مىدهند كه ناطق فصل نيست بلكه عرض خاص است و اگر منظور از ناطق ، شئى ثبت له النطق باشد لازمهاش دخول عرض عام در عرض خاص است و چنين چيزى بالاشكال است ، نه دخول عرض عام در فصل تا محذور فوق بوجود آيد در نتيجه استدلال محقق شريف