اذا لم يعلم نفسه 1 ) بل لا يكاد يعلم
كما حقق فى محله 2 ) و لذا 3 ) ربما يجعل لا زمان مكانه 4 ) اذ كانا 5 ) متساوى النسبه اليه 6 )
1 ) فصل حقيقى واقعى
2 ) كمااينكه همه علماى اهل معقول مثل ملاصدرا و ابن سينا اعتراف كردهاند كه دستيابى به فصول حقيقى اشياء تقريبا محال است . « 1 »
3 ) شاهد بر اينكه فصلهاى مطرح شده براى اشياء مثل ناطق براى انسان فصل حقيقى واقعى نيستند .
4 ) فصل حقيقى ، يعنى حساس و متحرك بالاراده دو لازم فصل حقيقى هستند نه اينكه خودشان دو فصل حقيقى براى حيوان باشد زيرا محال است كه يك ماهيت دو فصل داشته باشد .
5 ) مانند حساس و متحرك بالاراده كه هر دو از لوازم متساوى النسبت ، نسبت به حيوان مىباشند .
6 ) حيوان
هامش
( 1 ) - آنچه در تعاريف بازاء فصول ذكر مىشود در حقيقت فصل نيستند بلكه آنها از لوازم و علامات فصل بشمار مىروند مثلا حساس و متحرك بالاراده هيچكدام از آنها بحسب مفهوم فصل حيوان نيستند بلكه فصل حيوان ذا نفس درّاكية متحركة مىباشد و دراكيت و متحركيت عين هويت نفس حيوانيت نيست بلكه از جمله لوازم و شعب آن است و چون انسان اطلاع از فصول حقيقى ندارد و يا وضع اسامى را نمىداند لوازم و علامات را بجاى فصل حقيقى به كار مىبرد . اسفار جلد 2 صفحه 25