الاول ان مفهوم المشتق على ما حققه المحقق الشريف فى بعض حواشيه بسيط منتزع عن الذات - باعتبار تلبسها 1 ) بالمبدأ و اتصافها 2 ) به 3 ) - غير مركب و قد افاد فى وجه 4 ) ذالك : ان مفهوم المشتق لا يعتبر فى مفهوم الناطق
احتمال دوم : و اگر منظور شما از شئى مصداق آن باشد لازمهاش اين است كه ماده امكان خاص بضرورت تبديل شود و چنين چيزى واضح البطلان است زيرا در مثال انسان ضاحك كه يك قضيه ممكنه است اگر در تعريف ضحك بگوئيم : « شئى ثبت له الضحك » و منظور از شئى ، مصداق آن باشد قضيه فوق به قضيه : « انسان ، انسان له الضحك » تبديل مىشود ( مصداق شيئى همان انسان است ) و اين قضيه ، يك قضيه ضرورى است چون حمل شئى بر نفساش ضرورى است به عبارت ديگر قضيه ممكنه به ضرورى منقلب مىشود كه چنين چيزى واضح البطلان است . « 1 »
1 ) ذات
2 ) ذات
3 ) مبدأ
4 ) بساطت مشتق
هامش
( 1 ) - اما اين حرف محقق شريف رد مىشود به اينكه اولا مأخوذ ، واقع شئى و مصداق آن نمىباشد ، بلكه مفهوم آن ، مأخوذ است كما عرفت ، ثانيا بنابر فرض اينكه مصداق آن مأخوذ باشد موجب انقلاب نيست كما توهمه لما سيجيئى و بيانه تفصيلا ان شاء اللّه بل عدم اخذه من جهه محذور آخر قد تقدم بيانه ( محاضرات آقاى خوئى جلد 1 صفحه 272 )