انه 1 ) ان اريد بالتقييد تقييد المسلوب 2 ) الذى يكون سلبه 3 ) اعم 4 ) من سلب
خلاصه اين سه صورت به شكل زير مىباشد :
قيد يا در
* در موضوع اخذ مىشود مثل زيد الذى هو فى الآن ليس بضارب در اينجا قيد « الآن » به زيد يا مسلوب عنه برمىگردد اشكال وارد نيست و صحت سلب علامت مجاز مىباشد .
* در محمول اخذ مىشود مثل ليس زيد ضارب الآن
در اينجا قيد « الآن » به ضاب يا مسلوب برمىگردد اشكال وارد بوده و صحت سلب نمىتواند علامت مجاز باشد زيرا اثبات اخص ، اثبات اعم را به دنبال ندارد .
* در حرف سلب اخذ مىشود مثل زيد ليس الآن بضارب
در اينجا قيد « الآن » به حرف سلب كه ليس باشد رجوع مىكند اشكال وارد نيست و صحت سلب علامت مجاز است .
1 ) شأن
2 ) يعنى تقييد محمول
3 ) مسلوب . مثل ضارب در جمله زيد ليس بضارب فى حال الانقضاء يا مثل ليس زيد ضارب الآن
4 ) يعنى سلب مقيد ( مثل سلب ضارب در حال انقضاء ) اعم از سلب مطلق ( يعنى سلبى كه مقيد به زمان نيست ) مىباشد زيرا در منطق خواندهايم كه نقيض اخص ، اعم از نقيض اعم است ، مثلا نقيض انسان ، اعم از نقيض حيوان است چراكه نقيض انسان ، لا انسان است و نقيض حيوان لا حيوان ، و مىدانيم كه لا انسان ، از لا حيوان ، اعم مىباشد و مىتوان گفت كل لا حيوان ، لا انسان ولى نمىتوان گفت كل لا انسان لا حيوان .
غاية السؤول في شرح كفاية الأصول ( فارسى ) — صفحة 447
مساهمون: الآخوند الخراساني
ص٤٤٧