المشتق ، فيصح سلبه 1 ) مطلقا به لحاظ هذا الحال 2 ) كما لا يصح سلبه 3 ) به لحاظ حال التلبس فتدبر جيدا 4 )
1 ) مشتق
2 ) حال انقضاء
3 ) مشتق
4 ) مرحوم مشكينى مىفرمايند در ما نحن فيه پنج قسم قضيه سالبه داريم :
1 - قضيهاى كه اصلا قيدى ندارد مثل « زيد ليس بضارب » كه صحيح نمىباشد زيرا زيد ولو در زمان ماضى ، ضارب هست .
2 - قضيهاى كه مسلوب عنه در آن مقيد است مثل « زيد المنقضى عنه الضرب ليس بضارب » اين قسم هم صحيح است و هم علاميت براى مجاز دارد زيرا اگر زيد مذكور از مصاديق ضارب بود سلب بنحو مطلق از آن صحيح نبود .
3 - قضيهاى كه سلب در آن مقيد است مثل « زيد ليس فى حال الانقضاء بضارب » يعنى اين عدم ( ضرب ) در هذا الحال متحقق است و اين قسم هم مانند قسم قبلى هم صحيح است و هم علاميت دارد .
4 - قضيهاى كه مسلوب در آن مقيد است به اعبترا معناى هيئت مثل « زيد ليس بضارب فى حال الانقضاء » اين مورد هم ، هم صحيح است و هم علاميت دارد زيرا اگر مشتق در اعم وضع شده بود سلب مذكور صحيح نبود .
5 - قضيهاى كه مسلوب در آن به اعتبار معناى ماده مقيد است . مثل « ان زيدا ليس بضارب بالضرب الفعلى » اين قسم صحيح هست ولى نمىتواند براى تشخيص معناى مجازى مفيد باشد چون اين صورت بنابر اعم هم صحيح است .
غاية السؤول في شرح كفاية الأصول ( فارسى ) — صفحة 450
مساهمون: الآخوند الخراساني
ص٤٥٠