اگر هر كدام از اينها را در حرم بكشد ، كفارهء آن دو برابر مىشود كه هدى رسيده به حرم
باشد و به كعبه سوق داده شود . اگر احرام او براى حج باشد ، قربانى بر او واجب گردد كه
مى بايست در منى نحر كند . و اگر احرام او ، براى عمره باشد در مكه نحر مىكند . كفارهء
شكار ، نسبت به عالم و جاهل مساوى است ولى در صورت عمد بر مرتكب شونده ، گناه
دارد ، ولى در صورت خطا ، گناه از او برداشته شده است . كفاره فرد آزاده بر عهدهء خود
اوست ، ولى كفاره برده بر عهده مولاى اوست . بر فرد صغير ، كفاره واجب نيست ، كفاره او بر
عهدهء ولى اوست . فردى كه اظهار ندامت و پشيمانى كند ، با اين عمل او گناه از او برداشته
مىشود ، ولى فردى كه اصرار بر ادامه شكار ، داشته باشد به سزاى عمل خود مى رسد " . ( 1 )
عجز و سكوت
هنگامى كه امام جواد ( عليه السلام ) از توضيح شقوق و فروع مختلف مسألة ، فارغ گرديد و با
تحير و اعجاب اهل مجلس رو به رو شد ، مأمون از امام درخواست نمود كه مسألة اى از
قاضى القضات سؤال فرمايند تا مورد استفادهء همگان واقع گردد .
امام ( عليه السلام ) با كراهت تمام از او پرسيد : آماده هستيد اگر سؤالى شد پاسخ دهيد ؟
او با ناراحتى گفت :
" اين اختيار با شماست ، فدايت گردم ! شما سؤال فرماييد ، اگر از عهدهء آن برنيامدم ،
همچنان از درياى بى كران دانش شما ، بهرهمند خواهم شد " .
پيشواى نهم ( عليه السلام ) لب به سخن بازگشودند و فرمودند ، خوب فكر كنيد :
" مردى در طليعهء خورشيد به زنى نگاه كرد ، آن نگاه بر وى حرام بود ، در چاشت روز باز بر
همان زن نگاه كرد در صورتى كه نگاهش حلال بود ، در هنگام ظهر ، نگاه اين مرد بر همان
زن افتاد ، ولى نگاهش حرام بود ، هنگام نماز عصر باز به همان زن ، نگاه كرد و اين نگاه او
حلال بود ، اما غروب هنگام ، ديگر نتوانست آن زن را ببيند ، زيرا نگاهش بر او حرام بود ، در
هامش
1 . هر كدام از اين فروع مسائلى در بردارد كه در فقه به صورت مبسوط بيان شده است . طالبين
تفسير مى توانند به منابع اصلى فقه و مناسك حج فقهاى اسلام مراجعه نمايند .