فصل اوّل در معنى لغوى واصطلاحى غضب
غضب يغضب غضبا ، « 1 » ومغضبة ، يعنى شدّت يافت خوى وخلق أو از حيث عدم رضا ، نسبت بمورد وانگيزهء آن ؛ ومورد يا انگيزهء غضب يا در حيات است ويا در ممات ؛ ومشتقّاتى مانند غضوب وغضبان وغضاب وغير از اينها را داراست كه بايد از كتب لغت وفرهنگها مورد تحقيق قرار گيرد ، مانند غضبّة وغضبى وغضابّى وتغضّب عليه واستغضب وغاضبه ومغضبة وأغضب ، امّا نه در معنى افعل تفضيل كه بهمين معنى بكار رفته است ، بلكه بمعنى فاصلهء بين آلت تناسلى تا ران پا ميباشد ، وهر صيغهء آن داراى معنايى ويژه است .
غضب در فارسي بمعنى خشم گرفتن بر كسى يا از امر وچيزيست ؛ واگر مغضوب زنده باشد ، بصيغهء غضب عليه وله بكار ميرود ، ودر صورتيكه مورد غضب مرده باشد ؛ غضب به وغضب فلان ؛ مورد كاربرد آنست ، ودر فارسي علاوة بر خشم وخشمگينى ، بصورت قهر وآشفتگى نفس وعقاب وتغيير حالت از وضع عادى بقهر وآشوب فكرى وروحي ميباشد ، ونيز كاربردهايى مركّب واضافه دارد كه بصورت غضبناك وغضبى وغيره ، استعمال گرديده است .
علّامه ، راغب أصفهاني ، غضب را بمعنى اصطلاحى : انگيزش خون در قلب وارادهء انتقام دانسته وبنقل حديثي پرداخته است كه : « إتّقوا الغضب ، فإنّه حمرة توقد في قلب
هامش
( 1 ) - محيط المحيط بستاني ، قاموس المطوّل للّغة العربيّة ، مكتبة لبنان - بيروت 1977 ميلادي .