فصل پنجم اضافهء دين وهدايت وصراط وعزّت از خدا بعبد
چون هستى يك حقيقت است كه خاصّ حضرت حقتعالى ميباشد ، ووجود در كلّ موجودات وآفريدگان امرى وخلقي ، از جود حضرت واجبالوجود بوده وجميع مراتب هستى نمودى بىبود ومظاهرى براي ظهور اسم الظّاهر خداونديست ؛ بنابراين ، حضرت باريتعالى علاوهبر اينكه خلعت وجود وتشريف هستى بر اندام موجودات پوشانده وآنها را بلباس عين خارجي وكسوت نمودى مشرّف كرد ، بهريك نيز أوصاف وافعال وآثاري عطا فرمود ، كه در شأن مرتبه ودرجهء وجودي آن موجود است وبهمين دليل بر انسان كه أشرف مخلوقات وأعظم موجودات ميباشد ، صفاتى بسيار ارزنده وعالي عطا نمود كه در آفريدگان ديگر لازم نبود ، واز جملهء آنها اينكه انسانرا در برخى از صفات خاصّ خود نيز شركت داد ، وآن أوصاف بس بزرگ را به آدميان هم اضافه نمود كه در هيچ آفريدهء ديگرى وجود ندارد ؛ مانند دين وهدايت وصراط وعزّت كه حقيقت آنها در ذات حقتعالى بوده ودر مقام اضافه ونسبت ، همين صفات ويژهء ذات خود را به انسان نيز نسبت داد ؛ چنانكه در سورهء آل عمران فرمايد :
« أَ فَغَيْرَ دِينِ اللَّهِ يَبْغُونَ »
ودر سورهء بقره هم نازل است :
« وَيَكُونَ الدِّينُ لِلَّهِ »
چنانكه در سورهء أعراف نيز آمده :
« وَيَكُونَ الدِّينُ كُلُّهُ لِلَّهِ »
ودر سورهء نور فرمايد :
« وَلا تَأْخُذْكُمْ بِهِما رَأْفَةٌ فِي دِينِ اللَّهِ »
ودر سورهء ديگر به
« دِينَ الْحَقِّ » *
تعبير گرديده است ، آنگاه در مقام اضافه ونسبت به انسان بلحاظ شامخ بودن شأن وعظمت قدر ومقام واشرف مخلوق بودنش فرمايد :
« الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ »
چنانكه در سورهء آل عمران هم عين همين معنى آمده ودين