تخطي إلى المحتوى الرئيسي

تمهيد المبانى يا تفسير كبير بر سوره سبع المثانى — صفحة 1065

مساهمون:

ص١٠٦٥
شكر نعمت ، نعمتت افزون كند * كفر نعمت ، از كفت بيرون كند
ليكن ، شكر نعمت منعم مجازى با بندهء خدا ، عين شكرانه نعمت خداوندى بوده وبدين منظور فرمايد :
« أَنِ اشْكُرْ لِي وَلِوالِدَيْكَ إِلَيَّ الْمَصِيرُ »
ولذا انعام خلق بتماميّت وكمال خود نخواهد رسيد ، مگر به إنعام حقّ . 3 - نعمتي كه از خداوند تعالى به بندگانش به سبب طاعت آنان رسيده وچون توفيق طاعت وعبادت أو نيز از حضرت حقتعالى ميباشد ؛ واگر أعانت وهدايت أو نبود ، هيچ بنده‌اى فىنفسه موفّق به انجام دادن طاعت وعبادت نميگرديد ؛ در نتيجة جميع نعم چه بيواسطه وچه بواسطة از حضرت حقّ بوده واختصاص بمبدء صدور الهى دارد وواسطه ووسيله چيزى جز توفيق خدايى وانگيزهء رحماني ندارد ، وعامل وفاعل اصلى آن حضرت مسبّب الاسبابست . دوّم : بزرگترين ونخستين نعم الهى بر بندگان خود ، زنده آفريدن آنهاست ؛ وعقل ونقل نيز دلالت بر آن دارد . امّا دليل عقلي اينكه هيچ‌چيز را نميتوان نعمت دانست ، مگر اينكه انتفاع از آن ممكن باشد واين امكان انتفاع نيز تحقّق نخواهد يافت ؛ مگر به امكان حيات انسان وحصول آن در آدمي ؛ زيرا جماد يا ميّت فاقد قواى بهره‌ورى وانتفاع از أشياء ميباشند ؛ پس ثابت شد كه أصل جميع نعمتها همان حيات است وبس ؛ وامّا دليل نقلي ، كريمهء قرآني است كه فرمايد :
« كَيْفَ تَكْفُرُونَ بِاللَّهِ وَكُنْتُمْ أَمْواتاً ، فَأَحْياكُمْ »
وبدنبال آن فرمايد :
« هُوَ الَّذِي خَلَقَ لَكُمْ ما فِي الْأَرْضِ جَمِيعاً »
كه نخست آيهء مزبور بذكر حيات‌بخشى به انسان آغاز گرديده وسپس بذكر اشيائى پرداخته است كه مورد انتفاع بندگان خدا واقع شده واين معنى حاكى از آنست كه أصل جميع نعمتهاى الهى همين حيات است وبس . سوم : برخى از متكلّمان ، انعام بر كفّار را از جانب حضرت حقّ نميدانند وبعضي آنها را مستحقّ نعمت دنيوي دانسته‌اند ؛ وهريك در اثبات قول خود به استناد واستشهاد از آياتي قرآن حكيم كوشيده ودر تفسير كريمهء :
أَنْعَمْتَ عَلَيْهِمْ
الخ بژرف‌نگريهايى محلّ تأمّل مبادرت كرده وگفته‌اند ؛ اگر نعمت كافر بر خداوند تعالى روا باشد ، آيهء :
« اهْدِنَا الصِّراطَ الْمُسْتَقِيمَ ، صِراطَ الَّذِينَ أَنْعَمْتَ عَلَيْهِمْ »
را بايد بصراط كفّار معنى كرد واين امر باطل بوده وثابت ميشود كه نعمتي از خداوند تعالى براي كفّار متصوّر نيست ؛ واين فرقه به آيتي ديگر استناد كرده وگويند كريمهء :
« وَلا يَحْسَبَنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا أَنَّما نُمْلِي لَهُمْ خَيْرٌ لِأَنْفُسِهِمْ ، إِنَّما نُمْلِي لَهُمْ لِيَزْدادُوا إِثْماً »
واگر در اين دنيا نعمتي براي كافر از حضرت حقّ
تمهيد المبانى يا تفسير كبير بر سوره سبع المثانى — صفحة 1065 | غلامحسين رضانژاد