على خلقك » ودر صورتيكه زمين بدون حجّت الهى وامامي باقي بماند ، هلاكت انسان وفناء جسمي آنها امرى قطعي است ، واز اين معنى در أخبار ائمّه عليهم السّلام به « ساخت » تعبير گرديده است ؛ چنانكه فرمودهاند : « لولا الحجّة لساخت الأرض على أهلها » وأبو حمزه از حضرت صادق العلوم نقل نموده است كه از آنحضرت پرسيدم :
« أتبقى الأرض بغير إمام ؟ ؛ قال عليه السّلام : لو بقيت الأرض بغير إمام لساخت » ومرحوم حكيم متألّه ميرزا أبو الحسن شعرانى « ره » در تعليقهء خود بر كلمهء « ساخت الأرض » گويد :
مراد از جملهء مزبور ، ايجاد فتنه وضلالت وهلاكت مردم از حيث نبودن امنيّت وسعادت است ؛ زيرا نبود امام عادل يا بعدم أمير بطور مطلق خواهد بود كه فساد آن ظاهر ميباشد ويا بوجود أمير جائر وظالم وفاقد صلاحيّت رهبرى وامامت وپيشوايى است ، كه اينهم موجب گمراهى وفساد بوده وهمانند اوّل ميباشد .
أبو هراسه از حضرت صادق ( ع ) ووشّاء از امام رضا ( ع ) وعبد اللّه بن سليمان عامري از أبو عبد اللّه همين سوآل را كرده وپاسخ فوق را بصورت مذكور شنيدهاند . نكتهء بسيار لطيف اينستكه به شيخ الأنبياء ، حضرت إبراهيم - على نبيّنا وآله وعليه السّلام - طبق كريمهء قرآني :
« وَكَذلِكَ نُرِي إِبْراهِيمَ مَلَكُوتَ السَّماواتِ وَالْأَرْضِ وَلِيَكُونَ مِنَ الْمُوقِنِينَ »
وبه پيامبر أكرم ( ص ) نيز همين ملكوت عرضه گرديد ، بطوريكه بمافوق عرش نيز نظر داشت ؛ چگونه چنين رسولي كه جامع معجزات وكرامات وعلوم اوّلين وآخرين بوده وختم رسل وعقل اوّل است ؛ مرتكب سهو وخطا وعدم الصّواب ميگردد ، وبعصمت ذاتي أو خدشه ولطمهاى وارد نمىآيد ؟ وبا اينوصف از مرتبهء حجّت بودن خود ساقط نميشود ؟ .
محمّد بن حسن صفّار قمىّ در كتاب نفيس « بصائر الدّرجات » از عمر بن قيس وأو از حضرت أبو جعفر عليه السّلام نقل ميكند كه فرمود : « إنّ اللّه عزّ وجلّ - لم يدع شيئا يحتاج إليه الأمّة إلى يوم القيامة ، الّا أنزله في كتابه وبيّنه لرسوله وجعل لكلّ شيئى حدّا وجعل عليه دليلا يدلّ عليه » ودر همين كتاب از محمّد بن عيسى عبيدي وأو از حضرت صادق - عليه السّلام - نقل وروايت كرده است كه : خداوند امتناع دارد كه چيزى را در وجود آورد مگر به أسباب متناسب ولازم با آن ونيز براي هرچيزى سببي قرار داده وبراي هر سبب هم شرحي وبراي هر شرح ، مفتاحى وبراي هر مفتاح ، علمي وبراي هر علمي ، بابى وبراي هر باب ، ناطقى قرار داده است ؛ پس كسيكه آنرا شناخت خدايرا