فصل سيزدهم صراط مستقيم دعاء ؛ در سرّ ادْعُونِي أَسْتَجِبْ لَكُمْ
انگيزهء اين مفسّر از بحث در دعاء واسرار مندرج ومخفى در آن ، معنى
« اهْدِنَا الصِّراطَ الْمُسْتَقِيمَ »
در فعل امر دعائي است كه انسان در مرتبهء سلوك وعبادت بايد بحقيقت آن دست يابد وبداند كه گاهى سوآل ودعاء بزبان صورت وظاهر است وگاه ديگر بزبان روح وقلب وبالآخرة بزبان مقام واستعداد كلّى ذاتي وغيبى عيني هم ميباشد كه حكم آن در استعدادهاى جزئي وجودي نيز سرايت دارد ، وأجابت در مسؤول ومورد دعاء نيز بانواعى مختلف بوده ، گاهى أجابت در عين مسؤول بدون تأخير است وگاه ديگر پس از گذشت مدّتى وبا تأخير ميباشد وسرانجام به لبّيك از مدعوّ ومسؤول تحقّق يافته ودر چگونگى حقيقت دعاء واهميّت وارزش وأجابت آن در شريعت مطهّره تا آنقدر تأكيد شده است كه از حضرت رسول أكرم در حديثي نقل شده :
« ولو عرفتم اللّه حقّ معرفته ، لزالت بدعائكم الجبال » وبا توجّه بدين معنى ، چون حقيقت دعاء در آيهء مورد تفسير با عنايت به كرائم ديگر قرآني در خصوص دعاء ، قابليّت تحقيق وژرفنگرى بيشترى را دارد ، ما در اين فصل ونيز در فصول آينده به بحث وغور وباريكبينىهاى لازم ، از نظر عقلي وعرفانى در آن پرداخته ودر بخشهايى جداگانه بتطوّر وتتبّع در معنى دعا وملاحظات مربوط بدان ميپردازيم :
بخش يك - معناى لغوى دعاء :
امام لغوى ، محمّد مرتضى حسينى واسطى زبيدى در شرح قاموس فيروزآبادى