ارشاد ودلالت كند ؛ وكلمهء
« يَهْدِيَنِي »
بمعناى ارشاد ودلالت بلطف ومصلحت وامر خير بكار رفته است .
4 - هدايت بمعنى اصلاح در كارها
، كه بدين مفهوم در آيهء 52 از سورهء يوسف فرمايد :
ذلِكَ لِيَعْلَمَ أَنِّي لَمْ أَخُنْهُ بِالْغَيْبِ وَأَنَّ اللَّهَ لا يَهْدِي كَيْدَ الْخائِنِينَ
يعنى يوسف گفت : چنين شد ، تا پادشاه مصر بداند كه من در غياب أو ، بدو خيانت نكردم ؛ وخدا حيلهء خائنانرا هرگز به اصلاح وبهدف نميرساند ؛ و
« لا يَهْدِي »
در اين آية ، بمعناى لا يصلح بكار رفته است .
5 - هدايت بمعناى تبيين وروشنى
، وكلمهء
« فَهَدَيْناهُمْ »
در اين كريمهء واقع در سورهء فصّلت نازل است :
« وَأَمَّا ثَمُودُ فَهَدَيْناهُمْ ، فَاسْتَحَبُّوا الْعَمى عَلَى الْهُدى »
يعنى وامّا قوم ثمود كه براي آنها به تبيين حقيقت پرداختيم وحقّ را بر ايشان روشن ومبيّن نموديم ، ليكن آنها تيرگى را بروشنى برگزيدند .
6 - هدايت بمعناى إلهام
، مانند اين آية در سورهء أعلى كه فرمايد :
« سَبِّحِ اسْمَ رَبِّكَ الْأَعْلَى ، الَّذِي خَلَقَ فَسَوَّى ، وَالَّذِي قَدَّرَ فَهَدى »
يعنى نام برترين پروردگار خود - ربّ الأرباب - را بپاكى ياد كن ، آنكه جهانيان وهمه را در كمال درستى آفريد ، وآنكه جميع آفريدگان را بقدر واندازهء لازم در خلقت هريك خلق كرد ، وسپس بالهام هريك پرداخت ، تا حقّ را از ناحقّ تمييز داده وبازشناسند . پس كلمهء
« فَهَدى »
در اين كريمه بمعناى ألهم آمده است ؛ تا به الهام الهى خير را از شرّ تميز دهند .
7 - هدايت بمعناى خلق فعل إهتداء در بندهء خدا
، كه در اين كريمه بدان اشاره شده ، ودر سورهء بقره آيهء 213 نازل است :
« وَاللَّهُ يَهْدِي مَنْ يَشاءُ إِلى صِراطٍ مُسْتَقِيمٍ »
يعنى خدا فعل هدايت خواستن واهتداء را در هر بندهاى كه خود بخواهد مىآفريند ، زيرا خلق فعل ايجاد كردن آنست وايجاد نيز فرع بر وجود بوده وهرگاه أصل وجود از بنده نباشد ، ايجاد هم كه فرع آنست از بنده نبوده واز حضرت حقتعالى ميباشد ، ودر نتيجة هدايت بصورت وصيغهء
« يَهْدِي »
بمعناى خلق فعل اهتداء يا هدايتخواهى در بنده بكار رفته است ، وبعبارت ديگر فعل هدايت يافتن از خود بنده نيست ؛ بلكه بنده هدايت را از ضلالت تميز داده وانتخاب ميكند وسپس فعل آنرا كه ايجاد است خدا مىآفريند .
8 - هدايت در معنى تقديم داشتن وراهى پيش پاى كسى نهادن بكار رفته است
؛ چنانكه در كريمهء واقعه در آيهء 22 و 23 از سورهء والصّافات نازل است :
وَما كانُوا