فصل پنجم در معاني مختلف هدايت در قرآن حكيم
كلمهء هدايت ، با صيغههاى مختلف آن در آيات قرآن ، در معاني گوناگون استعمال شده كه بذكر بسيارى از آنها پرداخته ميشود :
1 - هدايت بمعنى دعوت بأمور خيريّه وتوحيد ومعاد ومصالح انساني
وكريمهء قرآني واقع در سورهء رعد ، خداوند تعالى پيامبر خود را منذر يا ترساننده ناميده وبالأخره أو را دعوت كنندهء مردم بخداشناسى وأمور خيريّه ومعاد وديگر مصالح دنيوي واخروى خوانده وفرمايد :
« إِنَّما أَنْتَ مُنْذِرٌ وَلِكُلِّ قَوْمٍ هادٍ »
وكلمهء هاد بمعنى داع يعنى دعوت كننده بدين اللّه وخداپرستى بكار رفته است ؛ چنانكه همين معنى را با صيغهء ديگرى از هدايت در سورهء أنبياء آورده وفرمايد :
وَجَعَلْناهُمْ أَئِمَّةً يَهْدُونَ بِأَمْرِنا وَأَوْحَيْنا إِلَيْهِمْ فِعْلَ الْخَيْراتِ
يعنى پيشوايانى برايشان قرار داديم تا مردم را به امر ما دعوت كنند وما افعال خيريّه را براي سعادت آنان بموجب وحى بر آن پيشوايان فروفرستاديم .
2 - هدايت بمعناى توفيق
؛ چنانكه در سورهء حجرات آيهء 17 فرمايد :
« بَلِ اللَّهُ يَمُنُّ عَلَيْكُمْ أَنْ هَداكُمْ لِلْإِيمانِ ، إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ »
يعنى : بلكه خداوند بر شما منّت نهاد تا براي ايمان آوردن بشما توفيق دهد ، اگر راستگو باشيد ؛ ومعنى هداكم توفيق الهى است كه اگر نباشد هيچكارى موفقيّتآميز نيست .
3 - دلالت بر خير وارشاد بمصلحت
، مانند كريمهء 22 در سورهء قصص كه در آن نازل است :
« قالَ عَسى رَبِّي أَنْ يَهْدِيَنِي سَواءَ السَّبِيلِ »
يعنى آنگاه كه موسى - على نبيّنا وآله وعليه السّلام - بجانب مدين روانه گرديد ، گفت : شايد كه پروردگار من ، مرا براه راست