نفوس وعقول وأرواح را در شمول وحيطهء خود ميگيرد ؛ بنابراين ، اسم ربّ العالمين واللّه با اندك اختلافى در حقيقت ذاتي وبا توجّه به اهميّت اللّه بلحاظ اسم عظيم أعظم ، چندان اختلافى از حيث اضافه واختصاص حمد بهردو ندارد ؛ بجز اينكه حامد وداعى وستايشگر وشاكر حضرت حقّ ، بايد بحكم كريمهء قرآني ؛ نخست حمد وثناء خود را به اللّه اختصاص دهد ، امّا آن اللّه كه موصوف بربوبيّت مطلقه بوده وبتعبيرى قرآني ربّ العالمين است ؛ چنانكه فرمايد :
« الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعالَمِينَ »
. سپس بايد متوجّه بود كه حامد در اداى حمد وثناء بر ذات حقتعالى ، نبايد در مرتبهء ذات حقّ بينديشد ، زيرا پس از انديشيدن وآنهم بتمام اهتمام ، اگرچه ببرخى از آلاء وصفات وافعال وآثار حقّ هم رسيده باشد ؛ ليكن نميتوان بحقيقت ذات وصفات خداوندى نائل آمد ولذا آنچه أو از حضرت حقّ دريافته ، چيزى جز أوهام وتخيّلات ودريافتها وبرداشتهاى خود وى نخواهد بود ؛ ولذا حامد ذيعقل وداراى شعور انساني ، بايد به نعمتها واحسان وفضائل حقّهء محمود حقيقي بينديشد ، والبتّه اگر بتواند بجميع نعم واحسانها وتفضّلات ومكارم ورحمانيّت ورحيميّت حقّ فكر كند ، بالطّبيعه ثناء وحمد أو كاملتر خواهد بود ، كه بالبداهة امكانپذير نيست ؛ ولى اگر تنها بتواند بكلّيهء نعمتها ومكرمت واحسان وآلاء مربوط بشخص خود بينديشد ؛ وآنرا با هر حمد وثناء وسپاس وستايشى اظهار واعلام دارد ؛ وظيفهء خود را بنحو مطلوب ومورد توصيهء رسول أكرم ( ص ) وائمّهء معصومين - صلوات اللّه عليهم أجمعين - انجام داده ودر اينصورت بايد هميشه در ازدياد وصفاى آن از حيث قلبي وقالبى كوشيده وحمد وثناء را بزبان ودل وروح وأركان وجوارح ظاهري وباطني خود اظهار نمايد وبا اطمينان خاطر بداند كه چنين سپاس وثناء وستايشى ، مقبول حضرت الهى وربّ العالمين واقع خواهد شد .
« خصوصيّت اسم ربّ در أسماء اللّه ، وسوگند الهى در ميان جميع أسماء بدان »
در تحقيق كامل مبحث بايد دانستكه موضوع هر سوگند بايد داراى فخامت وعظمت ذاتي باشد ، تا ياد كردن قسم بدان صحيح بوده واز چنين سوگندى بتوان بمنزلت ومكانت مورد قسم آگاه گرديد . ديگر اينكه حضرت حقتعالى در كتاب خود ، بر أمور وأشياء ومخلوقاتى سوگند ياد كرده است كه در مواضعى مختلف از قرآن حكيم آمده ؛ مانند :