تخطي إلى المحتوى الرئيسي

تمهيد المبانى يا تفسير كبير بر سوره سبع المثانى — صفحة 684

مساهمون:

ص٦٨٤
محيى الدّين بن عربى در فصل « حضرة الشّكر » از كتاب « فتوحات مكّيه » اش گويد : شكور صفت منسوب بحقّ بوده ودر قرآن حكيم نازل است :
اعْمَلُوا آلَ داوُدَ شُكْراً وَقَلِيلٌ مِنْ عِبادِيَ الشَّكُورُ
ومراد از شكور مبالغهء در شكرگزارى است ؛ بدين تعبير كه بندهء خدا بحقّ شكر در مقام شكرگزارى خداوند واقع گردد ونعمتهاى مورد استفادهء خود را جز از حضرت حقّ نداند ؛ وابن ماجة در كتاب سنن خود آورده است كه : خداوند تعالى بحضرت موسى رسول اللّه وحى نمود كه يا موسى : « اشكرنى حقّ الشّكر » وموسى عليه السّلام گفت : « من يقدر على ذلك ؟ » آنگاه بدو ندا رسيد : « إذا رأيت النّعمة منّى ، فقد شكرتنى » پس كسيكه نعمت را جز از خدا نمىبيند ، بايد أو را بحقّ شكرگزارى سپاس گويد وآنرا مستند بعالم أسباب بكند تا بين ربط وتعلّق نعمت بخدا سدّى از أسباب به‌بيند ؛ زيرا نعمت چيزيست كه تكوين‌پذير نخواهد بود ، مگر بر وجهي خاصّ از حضرت حقّ كه در هر كائنى بنحوه‌اى ويژه تحقّق مىپذيرد ؛ ولذا خداوند تعالى با شكر نعمت بنده‌اش ، بمزيد آن پرداخته وفرمايد :
« لَئِنْ شَكَرْتُمْ لَأَزِيدَنَّكُمْ »
وبدين دليل بايد دانستكه خداوند در دار تكليف از بندگان خود زيادت در أمور مورد تكليف را ميخواهد واستيفاء حقّ خود را در اين ميداند كه بندگان أو نعمت‌ها را از حضرت حقّ بدانند واين امر ، تنبيهي است از خداوند براي مكلّفان ، وبدين ملاحظه بايد بشكر نعمت واصله از مباشر آن پرداخت كه سپاس نعمت از مردمان عين شكرگزارى از خداوند متعال است ؛ والبتّه شكر نعمت نيز خصيصه‌ايست از عين ثابت بندگان در وجود علمي ويا عين ثابت أو ، كه در عالم خارج نيز بهمان وصف ظاهر گرديده وتغييرات أحوال بنده در حقيقت ، چيزى جز استدعاى عين علمي أو در علم حقّ نبوده وحقّ شناخت ومعرفت بدين امر را بجز أولو الباب وصاحبان خرد نميدانند ، واين صورت ظاهري ، حجابى براي امر باطني بوده وهمانند قشر وپوست ومغز ولبّ ميباشند ودر مثل ميتوان آنرا بصدقه‌اى تشبيه كرد كه انسان بظاهر در دست فقير يا مستحقّى مىنهد ودر باطن دست آن فقير في الحقيقة دست خداوند رحمان است كه صدقه را با دست سائل گرفته وفقير يا سائل ، صورت حجابى دست رحمان ميباشد ودر حقيقت تصدّق هر صدقه‌اى قبل از وقوع در دست فقير وسائل ؛ نخست در دست خداوند رحمان واقع ميشود وسپس در دست سائل ، وبهتر اينست كه بگوييم دست سائل همان دست بخشندهء صدقه بوده وحضرت حقّ در تحت اسم الشّكور ، بشكرانهء نعمتي ميپردازد كه بنده‌اى به بندهء ديگر أو