تخطي إلى المحتوى الرئيسي

تمهيد المبانى يا تفسير كبير بر سوره سبع المثانى — صفحة 247

مساهمون:

ص٢٤٧
وجودي جز در ضمن باء ندارد . طبق تحقيقات عرفانى در آيهء بسملة ، اين نظريّه مسلّم است كه باء آن عبارت از اشارهء بمرتبهء صادر نخستين يا عقل اوّل وكلّى ميباشد ؛ زيرا از حروف ظلمانى بوده وپس از الف كه حرفى است نوراني واقع شده والف حاكى از أحديّت ميباشد ولذا اولين صادر از ممكنات عقل كلّى است كه حاكى از ظلمت امكان در برابر نور خويشتاب أحدى قرار دارد ؛ وباء در حالت خفضى وكسر حركت آن ، دلالت بر عالم ملك از حيث شروع وآغاز دارد ؛ كه پس از مرتبهء احديّت است ؛ وبهمين ملاحظه محيى المعرفة والدّين ابن عربى فرمود : « بالباء ظهر الوجود وتميّز العابد عن المعبود » ومراد از سين بسملة همان نفس كلّى ، زيرا زبر وبيّنهء آن برابر بوده وهر كلمه‌اى كه با سين نوشته شود با خود سين از حيث عدد برابر ميباشد ؛ ولذا سين را بنفس نفيس حضرت رسول أكرم ( ص ) تشبيه كرده‌اند كه بين عالم ملك وملكوت أعلى وبلكه ناسوت وجبروت واقع بوده وشامل ملكوت هم ميشود ؛ ودليل صحّت اين معنى خطاب سورهء « ياسين » بدان مقام اشرف است ؛ چنانكه حرف ميم در بسملة نيز اشارتى بعالم موادّ بطور كلّى واطلاقى است ؛ كه جميع مراتب حدوث وتغيّر آنرا دربرميگيرد ؛ ونكتهء ديگر در بسملة ، عبارت از حذف الف در كتابت آنست كه در مباحث پيشين گذشت ؛ والبتّه حذف الف اشاره بدان است كه با ظهور باء ، الف أحديّت در بطون موطن خود قرار ميگيرد ، وجايى براي ظاهر بودنش در شروع عالم ممكنات امرى وخلقي نيست ؛ مگر بوصف شأن باطني آن ؛ برخى هم گفته‌اند كه عوالم جبروت وملكوت وناسوت در كلمهء باء جمع آمده ؛ بدين دليل كه نقطهء آن وحدت جبروتي است كه محلّ جمع مجرّدات بوده ، وكلّ فعليّات وكمالات در آن واقعند ؛ وصورت شكلى ب نيز رمزى بعالم نفوس وأرواح ملكوتي وبرزخي ومثالي است ؛ وحركت كسرهء باء حاكى از عالم ملك وشهادت بوده ؛ وخفض ذاتي باء اشارتى بدان ميباشد ؛ زيرا عالم ملك وشهادت در فرود مرتبهء ملكوت است ؛ ولذا الف باء بدين لحاظ حذف ميشود كه اوّلا أحدى است ودر مراتب سافله نمىگنجد ؛ وثانيا حقيقت آن در جميع عوالم سارى است ؛ چنانكه حروفيّه بر اين عقيده‌اند كه كلّ كلمات امكاني از همين حرف الف ، تكوين پذيرفته‌اند ؛ ودر هر كلمه‌اى بصورت وجودي آن نهان است ، وجمعى هم برآنند كه باء اشاره بمرتبهء جبروت دارد وسين بملكوت وميم در بسملة بعالم ملك وناسوت ؛ وفرقه‌اى نيز آنرا رمزى از أسماء وصفات و
تمهيد المبانى يا تفسير كبير بر سوره سبع المثانى — صفحة 247 | غلامحسين رضانژاد