تخطي إلى المحتوى الرئيسي

تمهيد المبانى يا تفسير كبير بر سوره سبع المثانى — صفحة 245

مساهمون:

ص٢٤٥

فصل پنجم در ظهور موجودات از باء بسم اللّه وأسرار آن

نخست بايد دانست بقول شيخ سيّد حيدر آملي ، « 1 » حضرت حقّ - جلّت عظمته - تنزّل وتعيّن كرده وهمانند الف كه بصورت حروف وكلمات ظاهر ميگردد ، أو نيز از مرتبهء اطلاق بصورت خلق مقيّد شده ومعبود بسبب نقطهء تعيّنى وجودي مسمّى به إمكان ، كه در تحت وجود باء واقع است ؛ گاهى بعقل اوّل وگاه ديگر بروح أعظم ظهور وتنزّل ميكند وبدين ظهور ، عابد وعبد از معبود وربّ متمايز ميگردد ؛ زيرا تعيّن الف مجرّدى كه بمثابهء ذات است بصورت باء مقيّد ، جز بسبب نقطهء تعيّن بائى نبوده وبهمين ملاحظه باء از الف متمايز ميشود ؛ چنانكه الف نيز چون از حضرت اطلاق خود بحضرت تقييد ودر صورت باء يا نخستين مرتبه از مراتب عالم كثرت مقيّد گردد ؛ اين تمايز جز بنقطهء بائى تحقّق نخواهد يافت ؛ بهمين مثابه حضرت حقتعالى چون از حضرت ذات ومقام اطلاق وصورت أحدى در حضرت واحديّت وصورت امكان تنزيل نمايد ؛ تمايز اين وجه مقيّد از حضرت حقّ ؛ جز بنقطهء عنديّت إمكانى نبوده ، واوّلين صورت مقيّد حضرت حقّ بممكنات را گاهى عقل اوّل وگاه ديگر روح أعظم وبملاحظهء ديگر بنور نامند ؛ چنانكه صورت مقيّد حروفى را نيز بباء وجيم ودال ولام وحروف ديگر موسوم داشته‌اند ؛ وبلحاظ اهميّت راز وسرّ همين معنى است كه از حضرت رسالت پناهى وارد
هامش
( 1 ) - تفسير المحيط الأعظم والبحر الخضم ، في تأويل كتاب اللّه العزيز المحكم ؛ حقّقه وقدّم له : السيّد محسن الموسوىّ ، وزارت ارشاد 1416 .