است ؛ واين معنى علاوة بر نسبت امر عدمي بمبدء وجود ، مستلزم كافر از دنيا رفتن تائب است ، كه عين خدشه وورود استثناء بر أصل مستصحب قبول توبه از خداوند تعالى بوده ومردود عقل ونقل است ؛ واستناد يا استشهاد بواقعهء توبهء فرعون در حالت « تغرغر » ناشى از ندانستن أصل موضوع وعدم تفكّر در آيات قرآني بدان واقعه ميباشد ، كه ما آنرا بنحو اجمال مورد تحقيق دقيق قرار خواهيم داد .
بطور جملي بايد دانستكه امكان ندارد ، خداوند در ظهور اسم توّاب ، لمحه وآنى فاقد آن گردد ؛ زيرا أسماء اللّه ذاتي أو بوده وهر صفتي بالمآل راجع بذات اوست ؛ يعنى چه انسان در أوائل عمر خود تائب باشد وچه أواسط وچه أواخر ودر آخرين نفس ؛ بهر صورت آنگاه كه چنين تائبى بأمر توبه گردن مىنهد ؛ در هماندم حضرت توّاب كه قبول توبه صفت ذاتي اوست ؛ اگر توبه تائب را در آخرين دم حياتش نپذيرد ، بايد پذيرفت كه چنين مظهرى بدون ظاهر مانده وأصلا در سلطنت دائم اسم توّاب بايد ترديد كرد ، وچون هرگز چنين ترديدى بهيچ اسمى از أسماء اللّه جايز نبوده ونوعي از كفر جلى است ، در نتيجة هيچگاه حضرت توّاب از قبول توبه امتناع نكرده واين امر در جوانى وپيرى ونفس آخر تائب يكى بوده وبعبارت ديگر هيچ توبهاى نيست كه پذيرفتهء خدا نباشد ، وگرنه بايد حضرت باريتعالى را با عدم قبول توبهء آخرين دم حيات تائب ، راضى بكافر از دنيا رفتن تائب دانست ، وطبق حديث نبوي : « انّ الرّضا بالكفر كفر » رضايت بكفر كسى ، عين كفر بوده وذات توّاب رحيم از انتساب چنين نسبتي منزّه ومبرّى است وحتّى معتقدان بدين عقيدة از نوعي كفر بركنار نيستند .
امّا در مسئله توبهء فرعون در حين سكرات وتغرغر در آب نيل ، بايد با تفكّر در ألفاظ وكلمات كريمهء مباركه بمراد حضرت حقتعالى از آيهء نازله دست يافت ، تا حقيقت معنى آن روشن وواضح گردد . سه آية در سورهء يونس در خصوص بني إسرائيل وغرق فرعون - نود ونود ويك ودو - نازل است كه فرمايد :
وَجاوَزْنا بِبَنِي إِسْرائِيلَ الْبَحْرَ *
يعنى ما بني إسرائيل را از بحر نيل گذرانديم ؛ و
فَأَتْبَعَهُمْ فِرْعَوْنُ وَجُنُودُهُ بَغْياً وَعَدْواً ، حَتَّى إِذا أَدْرَكَهُ الْغَرَقُ
يعنى پس فرعون ولشكريانش با قصد تعدّى وستم به تعقيب بني إسرائيل در بحر نيل پرداختند ، تا اينكه غرق شدن فرعون را فراگرفت ؛ و
قالَ آمَنْتُ أَنَّهُ لا إِلهَ إِلَّا الَّذِي آمَنَتْ بِهِ بَنُوا إِسْرائِيلَ وَأَنَا مِنَ الْمُسْلِمِينَ
يعنى فرعون در حالت غرق شدن يا « تغرغر » گفت : ايمان آوردم كه هيچ خدايى بجز آن خداوندى كه بني إسرائيل بدان مؤمنند وجود