تخطي إلى المحتوى الرئيسي

تمهيد المبانى يا تفسير كبير بر سوره سبع المثانى — صفحة 133

مساهمون:

ص١٣٣
مسائل شرعي را اعمّ از تخطئه وتصويب آراء آنان ، در زمان غيبت جايز نميداند وسراسر تأليف أو از مقولهء عدم جواز عمل به استنباط ظنّى ، مشحون ميباشد وبديهي است كه استدلال بظواهر قرآن را بدون تصويب ائمّهء معصومين جايز نميداند ؛ زيرا آنگاه كه اين محدّث اخبارى منكر اجتهاد نظري علمايى بس بزرگ مانند علّامهء حلّى وغيره باشد ؛ بديهي است كه استدلال بظواهر قرآنرا بصرف دانستن عربى جايز ندانسته واين معنى بوضوح وبتكرار در كتاب فوائد المدنيّهء وى مشهود است ؛ وبالمآل نتيجهء مباحث معتقدان بعدم حجّيت ظواهر آيات قرآني اينستكه بصرف دانستن لغت عرب ، حتّى در ظواهر آياتي همانند :
« أَحَلَّ اللَّهُ الْبَيْعَ وَحَرَّمَ الرِّبا »
و
« أَوْفُوا بِالْعُقُودِ »
و
حُرِّمَتْ عَلَيْكُمُ الْمَيْتَةُ وَالدَّمُ
و
حُرِّمَتْ عَلَيْكُمْ أُمَّهاتُكُمْ وَبَناتُكُمْ وَأَخَواتُكُمْ
الخ استدلال وعمل بدانها روا نبوده وجز از طريق خاندان عصمت وطهارت آنهم با اخبار واحاديثى اطمينان‌بخش جايز نيست . بارى ، حقّ اينستكه كتاب اللّه داراى ظهور وبطونى است تا هفت يا هفتاد بطن وظواهر آن قابل استدلال وعمل به أوامر ونواهى بوده وفرضا حرمت خوردن حيوانات غير مذبوح وخود مرده ؛ آنچنان سبقت تبادر بعقل وذهن انسان دارد كه بصرف خواندن آن ميتوان در هر مصداقى آنرا بكار برده ومنتظر وصول حديث وخبري نماند ، ومبالغهء محدّثانى چونان شيخ حرّ عاملي ومحمّد امين استرآبادي - عليهما الرّحمة - در اينگونه ظواهر از آيات بيّنهء قرآني فاقد وجههء عقلي وبسيار معدود واندك مايه ومخالف نظريّات جمهور فرقه‌ها ومذاهب اسلامى بوده وبدون شبهه مردود است . شيخ الفقهاء ، مرتضى انصارى - عليه الرّحمة من اللّه الباري - در تأليف خود موسوم به « الأنظار التّفسيريّة » « 1 » بنقل نظريّهء علماء أخبارى پرداخته وعمدهء رأى آنان را در دو دليل خلاصه كرده است : يكى تمسّك أخباريها به متواتراتى مانند : « من فسّر القرآن برايه فليتبوّء مقعده من النّار » و « من قال في القرآن بغير علم الخ » و « من فسّر القرآن برأيه فأصاب ، فقد أخطأ » وغيره ، وديگرى اينكه بسبب عدم تشخيص مجازات قرآني از حقائق آنها وظاهرشان از باطن ووجوه ألفاظ در معاني متعدّدى كه فهم حقيقت آنها متعسّر وگاهى پوشيده از نظر است ، مانند لفظ « صعيد » كه آيا معنى آن مطلق وجه الأرض است ، يا تراب خالص ؟ ؛ وأمثال آن‌كه نيازمند بتفسير معصومين است ، وما اجازهء عمل بظواهر آيات قرآن را نداريم ؛ ودر مجمع البيان از حضرت رسول
هامش
( 1 ) - الانظار التفسيريه تأليف مستقل شيخ انصارى نيست چنانكه مؤلف محترم تصريح نموده بلكه اثرى است كه توسط فاضل محترم سيد محمد على ايازى از مجموعه آثار شيخ انصارى گردآورى نموده است .