فصل سوّم در حجّيت ظواهر قرآن
در اينكه آيا ظواهر قرآن حجّت است ، يا نه ، اختلاف نظري غيرقابل اهميّت وبسيار ضعيف ، در بين جميع علماء ومفسّران قرآن ، اعمّ از سنّى وشيعي موجود است ؛ ولى جمهور أهل نظر وآنهم از جميع فرقههاى اسلامى قائل بحجّت بودن ظواهر آيات قرآني بوده ونهتنها در فروع احكام ، كه در أصول جميع علوم وفنون ، ظواهر آيات را حجّت دانسته واز زمان رسول خاتم ( ص ) تا دوران ائمّهء معصومين - صلوات اللّه عليهم أجمعين - تاكنون برسر اين عهد واستدلال بظواهر قرآن باقي مانده وجز چند تنى بسيار كم ومعدود از علماء قرون أخير ، كسى در حجيّت ظواهر قرآن ترديد وانكارى نداشته است ؛ واگر شبههاى هم در ميان افتاده ، هرگز منكر استدلال بظواهر محكمات نشده وبيشتر در متشابهات قرآني مردّد بودهاند ؛ وهمين امر نيز بيشتر در ميان محدّثان پديد آمده وأخيرا علماء أخبارى هم بدين معنى دامن زده وبه عدم حجّيت برخى از ظواهر آيات به احتجاج پرداختهاند ؛ ودر تبيين مسئله ، حتّى در محكمات نيز اشكال كرده وگفتهاند ؛ كه اينگونه از آيات را جز بتفسير أصحاب عصمت وتفصيل بين نصّ وظاهر وتعريف وكاربرد هريك نميتوان شناخت .
بعضي از مخالفان استدلال بظواهر وحجّيت آن ؛ محكمات قرآني را نيز نسبت بغير معصوم متشابه دانسته وگفتهاند جز با توجّه بتفسير أئمّه ( ع ) نميتوان بچيزى از آيات دست يافت ونه همين كلام اللّه را از حيث ظواهر نيازمند بتفسير معصومين ( ع ) ميدانند ، كه أحاديث پيامبر أكرم ( ص ) را نيز از همين خصيصه برخوردار دانسته وظواهر
و